7ˍ4'ù0$7/$5

+ˎUFUWRSODQWÖYˎ

NRQIUDQVODUGD

WˎTGLPDWÖQ

NHoLULOPˎVL]Uˎ

ID\GDOÖPˎVOˎKˎW

ID\GD

DOˎWYˎVXOODU

Con Taunsend

ùûJ]DUELULGDUˎoLRODUDTEXNLWDE

%HOˎELUYˎVDLWNRPDQGDLûL]Uˎ

PˎQˎHIIHNWLYYˎ|]QˎJYˎQˎQELU

WˎOLPYHUˎQKˎUELULGDUˎoLQLQ

EL]QHVWˎTGLPDWoÖVÖNLPLIRUPDODû-

WˎTGLPDWDKD]ÖUOÖTGˎVWLQGˎ[VXVL

PDTGDN|PˎNHWGL

ELU\HUWXWPDOÖGÖU

4UHP.XSHU$OPDQL\DQÖQ

'U+XEHUW.RQLT$YVWUL\DQÖQ

$%,1%DQN7ˎOLP

7HDP7UDLQLQJ,QWHUQDWLRQDO

ùQVWLWXWXQGDNXUVGLUHNWRUX

ûLUNˎWLQLQLFUDoÖGLUHNWRUX

7ˍ4'ù0$7/$5

First published as the Presentations Pocketbook by John Townsend. (c) John Townsend 2009.

Azerbaijani translation published by arrangement with Management Pocketbooks Ltd.

COPYRIGHT

NOTICE

Please Read

ùûJ]DUELULGDUˎoLRODUDTEXNLWDE

%HOˎELUYˎVDLWNRPDQGDLûL]Uˎ

PˎQˎHIIHNWLYYˎ|]QˎJYˎQˎQELU

WˎOLPYHUˎQKˎUELULGDUˎoLQLQ

The contents of this electronic book (text and graphics) are EL]QHVWˎTGLPDWoÖVÖNLPLIRUPDODû-WˎTGLPDWDKD]ÖUOÖTGˎVWLQGˎ[VXVL

protected by international copyright law. All rights reserved.

PDTGDN|PˎNHWGL

ELU\HUWXWPDOÖGÖU

The copying, reproduction, duplication, storage in a retrieval system, distribution (including by email, fax or other electronic 4UHP.XSHU$OPDQL\DQÖQ

'U+XEHUW.RQLT$YVWUL\DQÖQ

means), publication, modification or transmission of the book $%,1%DQN7ˎOLP

7HDP7UDLQLQJ,QWHUQDWLRQDO

are STRICTLY PROHIBITED unless otherwise agreed in

ùQVWLWXWXQGDNXUVGLUHNWRUX

ûLUNˎWLQLQLFUDoÖGLUHNWRUX

writing between the purchaser/licensee and Management Pocketbooks.

Depending on the terms of your purchase/licence, you may be entitled to print parts of this electronic book for your personal use only. Multiple printing/photocopying is Wild’s Yard, The Dean,

STRICTLY PROHIBITED unless otherwise agreed in writing Alresford, Hampshire

between the purchaser and Management Pocketbooks.

SO24 9BQ UK

7ˍ4'ù0$7/$5

If you are in any doubt about the permitted use of this Tel: +44 (0)1962 735573

electronic book, or believe that it has come into your Fax: +44 (0)1962 733637

possession by means that contravene this copyright notice, sales@pocketbook.co.uk

please contact us.

www.pocketbook.co.uk

First published as the Presentations Pocketbook by John Townsend. (c) John Townsend 2009.

Azerbaijani translation published by arrangement with Management Pocketbooks Ltd.

MÜNDƏRİCAT

GİRİŞ 5

TƏQDİMAT ÜÇÜN 51

Böyük təqdimat rüsvayçılığı;

YARDIMÇI VASİTƏLƏR

ən yaxşı təqdimat; təqdimat paradoksu.

ALƏTLƏR

DƏSTİ

Görülən, eşidilən və hiss edilən

vasitələrdən necə istifadə etməli?

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI 9

Görülən: vizual vasitələr üzrə

Mesajı necə formalaşdırmalı;

məsləhətlər; vərəqli lövhə; yazı

NNK (Niyə? Nə? Kim?) rəqəmlər

qaydaları; ciddi xəbərdarlıq; slaydlarla

yanıldır.

("PowerPoint") bağlı məsləhətlər;

ağ lövhə; videoyazı; danışan divar.

TƏQDİMATIN QURULUŞU 17

Eşidilən: musiqi və səs effektləri;

Mesajı necə formalaşdırmalı;

səs yazısı.

təqdimatın tərkib hissələri; suallar;

Hiss edilən: lətifə və metaforalar;

zamanlama; qeydlər.

ibrətamiz hekayətlər; lamisə, dad və

qoxu; çarpaz hissiyyat, Mörfi qanunları;

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ 33

videoyazılardan dərs çıxarmaq.

Mesajı çatdırmağın və auditoriya

qarşısında özünü rahat hiss etməyin

MAKSIN ƏHVALATI 85

yolları; rəqibləriniz; səsdən düzgün

Təqdimatlarla bağlı "hekayət".

istifadə edin; əsəblərə necə hakim

olmalı; geyim; "mayak üsulu";

bədən dili; suallar; çətin iştirakçılar.

1-ci MƏSƏLƏ

TƏQDİMAT ÜZRƏ

105

2-ci MƏSƏLƏ

3-cü MƏSƏLƏ

YOXLAMA SİYAHISI

4-cü MƏSƏLƏ

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

MÜNDƏRİCAT

GİRİŞ 5

TƏQDİMAT ÜÇÜN 51

Böyük təqdimat rüsvayçılığı;

YARDIMÇI VASİTƏLƏR

ən yaxşı təqdimat; təqdimat paradoksu.

ALƏTLƏR

DƏSTİ

Görülən, eşidilən və hiss edilən

vasitələrdən necə istifadə etməli?

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI 9

Görülən: vizual vasitələr üzrə

Mesajı necə formalaşdırmalı;

məsləhətlər; vərəqli lövhə; yazı

NNK (Niyə? Nə? Kim?) rəqəmlər

qaydaları; ciddi xəbərdarlıq; slaydlarla

yanıldır.

("PowerPoint") bağlı məsləhətlər;

ağ lövhə; videoyazı; danışan divar.

TƏQDİMATIN QURULUŞU 17

Eşidilən: musiqi və səs effektləri;

Mesajı necə formalaşdırmalı;

səs yazısı.

təqdimatın tərkib hissələri; suallar;

Hiss edilən: lətifə və metaforalar;

zamanlama; qeydlər.

ibrətamiz hekayətlər; lamisə, dad və

qoxu; çarpaz hissiyyat, Mörfi qanunları;

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ 33

videoyazılardan dərs çıxarmaq.

Mesajı çatdırmağın və auditoriya

qarşısında özünü rahat hiss etməyin

MAKSIN ƏHVALATI 85

yolları; rəqibləriniz; səsdən düzgün

Təqdimatlarla bağlı "hekayət".

istifadə edin; əsəblərə necə hakim

olmalı; geyim; "mayak üsulu";

bədən dili; suallar; çətin iştirakçılar.

1-ci MƏSƏLƏ

TƏQDİMAT ÜZRƏ

105

2-ci MƏSƏLƏ

3-cü MƏSƏLƏ

YOXLAMA SİYAHISI

4-cü MƏSƏLƏ

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

GİRİŞ

5

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

GİRİŞ

BÖYÜK TƏQDİMAT RÜSVAYÇILIĞI

Hər il biznes təqdimatlarının təşkili və bu təqdimatlarda iştirak üçün milyonlarla saat israf edilir. Niyə israf edilir? Çünki təqdimatçıların çoxu bu

təqdimatları hazırlayarkən özlərinə "niyə", "nə" və ya "kim" suallarını vermirlər. Bu tam bir rüsvayçılıqdır!

Problem bundadır ki, onlar heç bir tənqidlə üzləşmir və bu səhvi təkrarlamağa davam edirlər. Nədənsə, bütün dünyada hər kəs kor-koranə inanır ki, bu işin qaydası, sadəcə, notbukun yanında

dayanıb passiv auditoriyanı darıxdırmaqdan və bezdirməkdən G

ibarət olmalıdır! Çox az insan təqdimatı planlaşdırmağa İRİŞ

başlamamışdan əvvəl müdriklik (bəlkə də, cəsarət demək daha doğru olar) göstərərək özünə bu sualları verir: "Bu iş niyə mənə həvalə edilib? Mesajım nədən ibarət olmalıdır? Dinləyicilərim kimlər olacaq?”

Lakin əksər təqdimatçılar belə bir hazırlıq keçmədən auditoriya qarşısına çıxırlar. Nəticə? Milyonlarla saat faydasız, yeknəsəq, özünə haqq qazandırmağa çalışan mənasız nitqlər ortaya çıxır! Bu çıxışlar auditoriyada maraq yaratmır, onları həvəsləndirmir və müzakirələrdə fəal iştirak etməyə təşviq edə bilmir. Beləliklə, dinləyicilər təqdimatçıdan diqqətini ayırır, onun səsini fikrən "bloklayır" və nahar, yaxud qəhvə fasiləsinə

5

6

qədər dalğın vəziyyətdə öz aləmlərinə qapılırlar.

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

GİRİŞ

ƏN YAXŞI TƏQDİMAT

Son bir neçə ildə iştirak etdiyiniz ən yaxşı təqdimatı yadınıza salın.

Digərlərindən seçilməsinin səbəbi nə idi? Təqdimatçının əsas mesajı nədən ibarət olmuşdu?

Təqdimat necə qurulmuşdu? (Əgər istifadə edilmişdisə) Audiovizual materiallar necə idi?

Təqdimatçı diqqətinizi cəlb etmək və sonadək qoruya bilmək üçün nə etdi? Yoxsa həmin andakı ovqatınızmı təqdimatdan zövq almağınıza imkan yaratdı?

Bütün bu sualların cavabları sizi yaxşı təqdimatı necə keçirməyin bir neçə əsas prinsipinə doğru yönəldəcək: əsas mesajı elə müəyyən etmək, formalaşdırmaq və çatdırmaq lazımdır ki, auditoriyanın diqqətini cəlb etsin və yaddaşına həkk olsun. Necə deyərlər, elə hesab edin ki, fitri natiqlik qabiliyyəti olan sonuncu insan keçən həftə dünyasını dəyişib və bu işin sirrini təkbaşımıza öyrənməliyik.

7

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

GİRİŞ

GİRİŞ

ƏN YAXŞI TƏQDİMAT

TƏQDİMAT PARADOKSU

Son bir neçə ildə iştirak etdiyiniz ən yaxşı təqdimatı yadınıza salın.

Yaxşı təqdimat keçirdiyinə görə işdən çıxarılmış birini tanıyırsınızmı? Mən tanımıram.

Digərlərindən seçilməsinin səbəbi nə idi? Təqdimatçının əsas mesajı nədən ibarət olmuşdu?

Bəs elə isə, görəsən, niyə cansıxıcı təqdimatçıların sayı bu qədər çoxdur?

Təqdimat necə qurulmuşdu? (Əgər istifadə edilmişdisə) Audiovizual materiallar necə idi?

Bəlkə də, fərqli üsuldan istifadə etsələr, vəziyyəti korlayacaqlarını və ya əlavə problem Təqdimatçı diqqətinizi cəlb etmək və sonadək qoruya bilmək üçün nə etdi? Yoxsa həmin andakı yaradacaqlarını düşünürlər. Dayazfikirli, qeyri-ciddi, gülünc və qeyri-peşəkar görünməkdən ovqatınızmı təqdimatdan zövq almağınıza imkan yaratdı?

ehtiyat edirlər – axı bütün bunlar işdən çıxarılmaq üçün ilkin səbəb hesab edilə bilər!

Bütün bu sualların cavabları sizi yaxşı təqdimatı necə keçirməyin bir neçə əsas prinsipinə doğru Məgər bu, paradoks deyil?

yönəldəcək: əsas mesajı elə müəyyən etmək, formalaşdırmaq və çatdırmaq lazımdır ki, auditoriyanın diqqətini cəlb etsin və yaddaşına həkk olsun. Necə deyərlər, elə hesab edin ki, Əksər idman növlərində olduğu kimi, yaxşı təqdimat keçirmək – uğursuzluq qorxusuna fitri natiqlik qabiliyyəti olan sonuncu insan keçən həftə dünyasını dəyişib və bu işin sirrini meydan oxumaq deməkdir. Xizək və ya snoubord sürürsünüzsə, enişi müəyyən etməli və

təkbaşımıza öyrənməliyik.

üzüaşağı irəliləməlisiniz. Sörfinq zamanı arxaya, dalğaların içərisinə doğru əyilməli, avtomobil yarışlarında sükanı sürüşmə yönündə çevirməlisiniz.

Dünyanın hər yerində hansı bar pianoçusundan soruşsanız, ən çox sifariş verilən melodiyanın Frenk Sinatranın "Mənim yolum" ("My Way") mahnısı (mən özüm də sifariş

vermişəm) olduğunu söyləyər. Məsələ burasındadır ki, təqdimatçıların çoxu "yolun sonuna yaxınlaşanda və sonuncu pərdə enəndə"* istədiklərinə nail olmadıqlarını başa düşəcəklər!

7

8

*F. Sinatranın "Mənim yolum" mahnısının ilk sətirləri Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN

HAZIRLANMASI

Əsas mesajı necә müәyyәn etmәli?

9

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI

NİYƏ? NƏ? KİM?

NİYƏ?

"Müdrik insanlar bir işə başlamamışdan əvvəl özlərinə 7 dəfə "niyə" sualı verirlər".

● Bu təqdimatı niyə keçirirəm?

- Məlumat vermək üçün?

- Şöbəmi təmsil etmək üçün?

- Dinləyiciləri əyləndirmək üçün?

T

- Gündəlikdəki işləri tamamlamaq üçün?

ƏQDİMATIN

- İdeyalarımı satmaq üçün?

HAZIRLANMASI

- Hansısa mövqeyi müdafiə etmək üçün?

- Nəyəsə maraq oyatmaq və ya diqqət

Əsas mesajı necә müәyyәn etmәli?

cəlb etmək üçün?

9

10

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI

NİYƏ? NƏ? KİM?

NİYƏ?

● Cavab nə olursa olsun, "niyə?"

suallarını başqa formalarda verməyə

davam edin...

- Nail olmaq istədiyim məqsəd

nədən ibarətdir?

- Hazırda dəyişmək və ya aydınlaşdırmaq

istədiyim nə baş verir?

- Nəyi uğurlu təqdimatımın sübutu olaraq

qəbul edəcəyəm?

- Təqdimatın sonunda auditoriya nə etməli və ya

nə düşünməlidir?

Əsas mesajlarınızın nələri ehtiva etməli olduğunu tam aydınlaşdırana qədər bu sualları verməyə davam edin.

11

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI

NİYƏ? NƏ? KİM?

NİYƏ? NƏ? KİM?

NİYƏ?

NƏ? (MESAJ)

● Cavab nə olursa olsun, "niyə?"

"Niyə" sualına düzgün cavab verməklə əsas mesajınızın nələri ehtiva etməli olduğunu müəyyən suallarını başqa formalarda verməyə

edəcəksiniz:

davam edin...

● Məqsəd büdcə təklifi verməkdirsə, o zaman əsas diqqəti layihənin təfərrüatlarından daha çox, əldə

- Nail olmaq istədiyim məqsəd

ediləcək faydalara yönəldərək ideyalarınızı SATIN.

nədən ibarətdir?

● Məqsəd məlumat verməkdirsə, yalnız "MÜTLƏQ çatdırılmalı" məlumatları seçin, "çatdırılması YAXŞI - Hazırda dəyişmək və ya aydınlaşdırmaq

olardı" kateqoriyasına aid olanları isə paylayacağınız çap materialları və ya üzbəüz görüşlərin istədiyim nə baş verir?

"öhdəsinə buraxın".

- Nəyi uğurlu təqdimatımın sübutu olaraq

● Məqsəd insanları aktivləşdirmək və ya əyləndirməkdirsə, məzmunu qısaldın və əsas diqqəti yumor və ya audiovizual materiallara yönəldin.

qəbul edəcəyəm?

- Təqdimatın sonunda auditoriya nə etməli və ya

Unutmayın!

nə düşünməlidir?

Bütün araşdırmalar (eləcə də SİZİN təcrübəniz) göstərir ki, auditoriyanızın intellektual səviyyəsi nə qədər yüksək olsa da, onlar dörd və ya beşdən çox əsas mesajı nə mənimsəyə biləcək, nə də mənimsəmək Əsas mesajlarınızın nələri ehtiva etməli olduğunu tam istəyəcəklər.

aydınlaşdırana qədər bu sualları verməyə davam edin.

11

12

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI

NİYƏ? NƏ? KİM?

NƏ? (İFADƏ VASİTƏSİ)

İfadə vasitəsi mesajınızı yığcam və maraqlı bir formatda çatdıran mexanizmdir. Bu zaman mesajın məğzi asanlıqla başa düşülür və yaddaşa həkk edilir. O, mesajınızı auditoriyanıza "ötürən" qurğudur. Texniki dillə

desək, ifadə vasitəsi mesajınızın həm sağ, həm də sol beyin yarımkürəsi ilə dərk edilməsini və beləliklə də, ikiqat təsir gücünə malik olmasını təmin edir.

İfadə vasitələrinin formaları çoxdur. Onlardan bir neçəsini nəzərinizə çatdırırıq:

● Metafora və ya analogiya. Siz hər dəfə: "Bu, bir növ, bilirsiniz, nəyə bənzəyir…" deyəndə və

sisteminizi/şöbənizi texniki sahəyə xeyli yad olan, fərqli bir sahə ilə müqayisə edəndə dinləyicilər dikəlir, gözlərini geniş açır və ... qulaq asırlar!

● Mnemonik alət. "PAMPERS" və “FLICK” kimi akronimlər (səh. 38/54) mesajları komplektləşdirərək təqdim etməyin sadə üsullarıdır və belə ifadə vasitələrinə çox misal çəkmək olar.

● Alliterasiyalar cansıxıcı ab-havaya şuxluq və canlılıq qatır.

● Şüarlar, mövzuya uyğun melodiyalar, loqo və maskotlar mesajınızın bədii təsvirini yaradaraq onu yaddaşlara həkk edir.

● Pazl və ya Rubik kubu kimi oyun vasitələri mesajlarınızın "qurulması"nda sizə kömək edə bilər.

● Görmək, eşitmək və ya toxunmaq üçün nəzərdə tutulan köməkçi materiallar, xırda aksesuar, yaxud mexanizmlər və ya fəndlər auditoriyanı iştiraka təşviq edərək marağı artırır.

13

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI

NİYƏ? NƏ? KİM?

NİYƏ? NƏ? KİM?

NƏ? (İFADƏ VASİTƏSİ)

KİM? (AUDİTORİYA)

Təqdimatı niyə keçirəcəyinizi, əsas məqamların nələrdən ibarət olacağını dəqiq bildikdən sonra İfadə vasitəsi mesajınızı yığcam və maraqlı bir formatda çatdıran mexanizmdir. Bu zaman mesajın məğzi mesajınızı auditoriyanın səviyyəsinə uyğun şəkildə çatdırmaq və yaddaşlara həkk etmək üçün özünüzə

asanlıqla başa düşülür və yaddaşa həkk edilir. O, mesajınızı auditoriyanıza "ötürən" qurğudur. Texniki dillə

bu sualı verməlisiniz: "Dinləyicilərim kimlər olacaq?"

desək, ifadə vasitəsi mesajınızın həm sağ, həm də sol beyin yarımkürəsi ilə dərk edilməsini və beləliklə də, ikiqat təsir gücünə malik olmasını təmin edir.

● İştirakçılar kimlərdir? Hansı səviyyəyə və təcrübəyə malikdirlər?

● Mövzu haqqında nə bilirlər?

İfadə vasitələrinin formaları çoxdur. Onlardan bir neçəsini nəzərinizə çatdırırıq:

● Mövzuya, həqiqətən, maraqları varmı?

● Metafora və ya analogiya. Siz hər dəfə: "Bu, bir növ, bilirsiniz, nəyə bənzəyir…" deyəndə və

(Yoxdursa, maraq oyatmalıyam.)

sisteminizi/şöbənizi texniki sahəyə xeyli yad olan, fərqli bir sahə ilə müqayisə edəndə dinləyicilər dikəlir, gözlərini geniş açır və ... qulaq asırlar!

● Təqdimatdan nə əldə edəcəklər? (Nə öyrənəcəklər?)

● Dediklərimi nə dərəcədə cəld mənimsəyə bilərlər?

● Mnemonik alət. "PAMPERS" və “FLICK” kimi akronimlər (səh. 38/54) mesajları komplektləşdirərək təqdim etməyin sadə üsullarıdır və belə ifadə vasitələrinə çox misal çəkmək olar.

● Məndən nə deməyimi gözləyirlər?

● Alliterasiyalar cansıxıcı ab-havaya şuxluq və canlılıq qatır.

● Dinləyicilərin zehniyyəti hansı səviyyədədir?

(müəyyən məsələlərlə bağlı təsəvvürləri,

● Şüarlar, mövzuya uyğun melodiyalar, loqo və maskotlar mesajınızın bədii təsvirini yaradaraq onu yaddaşlara həkk edir.

mövqe və prinsipləri və s.)

● Pazl və ya Rubik kubu kimi oyun vasitələri mesajlarınızın "qurulması"nda sizə kömək edə bilər.

Nitqinizi auditoriyanıza uyğunlaşdırdığınıza әmin

Mәslәhәt

● Görmək, eşitmək və ya toxunmaq üçün nəzərdə tutulan köməkçi materiallar, xırda aksesuar, yaxud olmaq üçün "iblisin vәkili" roluna girin vә özünüzә belә

mexanizmlər və ya fəndlər auditoriyanı iştiraka təşviq edərək marağı artırır.

bir sual verin: "Əgәr, hәqiqәtәn, istәsәydim, onları әn yaxşı 13

14

şәkildә necә incidә bilәrdim?!"

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI

RƏQƏMLƏR YANILDIR

Nədənsə, əksər insanlar hesab edirlər ki, peşəkar görünmək və ya auditoriyanın inamını qazanmaq üçün slaydların hamısını rəqəmlərlə

doldurmaq lazımdır. Onların fikrincə, ciddi mövzuları həm izah etmək, həm də başa düşmək əziyyət və zəhmət tələb edir.

Yadınızda qalan və zövq aldığınız təqdimatları bir daha xatrılayın. Yəqin ki, onların heç biri nə dissertasiya işinə

bənzəyirdi, nə də ki təqdimatçı texniki dəqiqliyə görə

Nobel mükafatı qazanmağa çalışırdı. Fikir versəniz,

görərsiniz ki, ifrat təhlil sevən təqdimatçıların hamısı yaddaşınızdan silinib və sizin xatirinizdə yalnız əhəmiyyətli mesajlar ötürən, canlı, maraqlı

və peşəkar çıxışları ilə fərqlənən

təqdimatçılar qalıb.

15

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI

TƏQDİMATIN HAZIRLANMASI

RƏQƏMLƏR YANILDIR

NÜMUNƏ

Nədənsə, əksər insanlar hesab edirlər ki, peşəkar görünmək və ya İştirak etdiyim ən yaxşı təqdimatlardan birini qaşqabaqlı bir şotlandiyalı keçirirdi: o, iri beynəlxalq şirkətin auditoriyanın inamını qazanmaq üçün slaydların hamısını rəqəmlərlə

törəmə müəssisəsinin baş idarəçisi idi. Həmin təqdimatçı nitqinə bu sözlərlə başlamışdı: "Məndən xahiş

doldurmaq lazımdır. Onların fikrincə, ciddi mövzuları həm izah etmişdilər ki, təqdimata kilt* geyinib çıxım, amma bu geyimi almağa pulum çatmadı. İlin uğurlu etmək, həm də başa düşmək əziyyət və zəhmət tələb edir.

keçməsinə səbəb olan və bir azdan haqqında danışacağım xərclərin azaldılması proqramı ilə əlaqədar olaraq, mənə kilt almağa şirkətin də imkanı çatmadı". Bu sözlər auditoriyada qəhqəhə doğursa da, yaxşı Yadınızda qalan və zövq aldığınız təqdimatları bir daha bilirdik ki, o, zarafat etmir!

xatrılayın. Yəqin ki, onların heç biri nə dissertasiya işinə

bənzəyirdi, nə də ki təqdimatçı texniki dəqiqliyə görə

Təqdimatçı 15 dəqiqəlik təqdimat ərzində (gündəlikdə isə 40 dəqiqə planlaşdırılmışdı) 3 slayd göstərdi və

Nobel mükafatı qazanmağa çalışırdı. Fikir versəniz,

hərəsində böyük bir rəqəm təsvir edilmişdi.

görərsiniz ki, ifrat təhlil sevən təqdimatçıların hamısı yaddaşınızdan silinib və sizin xatirinizdə yalnız Hər bir rəqəm onun şirkətinin ötən il üçün müəyyən etdiyi məqsədlərdən birini əks etdirirdi. Təqdimatçı əhəmiyyətli mesajlar ötürən, canlı, maraqlı slaydları bu şəkildə hazırlamağının səbəbini izah etdi: tamamilə əmin idi ki, onun keçənilki cansıxıcı və peşəkar çıxışları ilə fərqlənən təqdimatından sonra həmin rəqəmləri heç birimiz yadda saxlamamışıq.

təqdimatçılar qalıb.

Haqlı idi!

Təqdimatın sonunda isə şirkətinin və özünün bu məqsədlərə çatmaq üçün istifadə etdiyi bir neçə

universal metod haqqında danışdı. Onun verdiyi məsləhətlərdən bir neçəsi hələ də yadımdadır!

*Şotlandiyanın milli kişi geyimi

15

16

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN

QURULUŞU

Mesajı necә formalaşdırmalı?

17

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

TƏQDİMATIN TƏRKİB

HİSSƏLƏRİ

TƏQDİMATIN

QURULUŞU

Mesajı necә formalaşdırmalı?

17

18

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

TƏQDİMATIN TƏRKİB HİSSƏLƏRİ

Təqdimatınızı hazırlayarkən mesajınızı auditoriya düzgün çatdırmaq məqsədilə tərkib hissələrinin aşağıdakı qaydada tərtib edilməsinə və sıralanmasına fikir verin.

Gurultulu açılış Hər zaman öz xarakterinizə və mövzuya uyğun olan qeyri-adi, gözlənilməz və

diqqətçəkən bir tərzdə sözə başlayın: auditoriyanı, bir növ, "qarmağa keçirin" və

təqdimatın maraqlı keçəcəyinə inandırın.

Giriş Mesajınızın əsas məqamlarını ümumi şəkildə bildirin və mesajınızı çatdıracaq "mexanizmi" – istifadə edəcəyiniz ifadə vasitəsini təqdim edin.

Əsas məqamlar Əsas məqamları (maksimum 5-dən çox olmamaq şərtilə) ifadə vasitəsinin köməyilə

dinləyicilərin diqqətinə çatdırın: onlar bu təqdimatdan nə öyrənəcəklər?

Nümunələr Əsas məqamları iştirakçıların təcrübələri ilə əlaqələndirmək və yadda saxlamağa kömək etmək üçün hər məqama aid, ən azı, bir nümunə göstərin.

Xülasə Əsas məqamları bir daha nəzərdən keçirin, yadda saxlanılmalı ideya və nəticələrin xülasəsini verin.

Gurultulu bağlanış! Təqdimatınıza hər zaman maraqlı, qeyri-adi və yaddaqalan bir yekun vurun – mümkünsə, açılışda auditoriyanı "qarmağa keçirmək" üçün istifadə etdiyiniz sözlər və ya üsulla əlaqələndirin.

19

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

TƏQDİMATIN QURULUŞU

TƏQDİMATIN TƏRKİB HİSSƏLƏRİ

GURULTULU AÇILIŞ

Təqdimatınızı hazırlayarkən mesajınızı auditoriya düzgün çatdırmaq məqsədilə tərkib hissələrinin aşağıdakı qaydada tərtib edilməsinə və sıralanmasına fikir verin.

Təqdimatınıza heyrətamiz və qeyri-adi bir açılış vermək üçün kloun olmaq məcburiyyətində deyilsiniz.

Gurultulu açılış Hər zaman öz xarakterinizə və mövzuya uyğun olan qeyri-adi, gözlənilməz və

diqqətçəkən bir tərzdə sözə başlayın: auditoriyanı, bir növ, "qarmağa keçirin" və

Bütün peşəkar spikerlər "sürpriz açılış" metodundan istifadə edirlər: televiziyada istənilən təqdimatın maraqlı keçəcəyinə inandırın.

bir sənədli filmə baxın; istənilən qəzet və ya jurnal Giriş Mesajınızın əsas məqamlarını ümumi şəkildə bildirin və mesajınızı çatdıracaq məqaləsini oxuyun; yaxud hər hansı uğurlu çıxış və ya "mexanizmi" – istifadə edəcəyiniz ifadə vasitəsini təqdim edin.

radio proqramını dinləyin.

Əsas məqamlar Əsas məqamları (maksimum 5-dən çox olmamaq şərtilə) ifadə vasitəsinin köməyilə

Unutmayın ki, auditoriyanızın sizi dinləməkdən

dinləyicilərin diqqətinə çatdırın: onlar bu təqdimatdan nə öyrənəcəklər?

daha yaxşı və maraqlı bir məşğuliyyəti, demək olar

ki, hər zaman hazırdır!

Nümunələr Əsas məqamları iştirakçıların təcrübələri ilə əlaqələndirmək və yadda saxlamağa kömək etmək üçün hər məqama aid, ən azı, bir nümunə göstərin.

Xarakterinizə və mövzuya uyğun olan qeyri-adi

və heyrətamiz açılış verməklə auditoriyaya nümayiş

Xülasə Əsas məqamları bir daha nəzərdən keçirin, yadda saxlanılmalı ideya və nəticələrin etdirəcəksiniz ki, onların diqqəti sizin üçün dəyərlidir xülasəsini verin.

və məhz onlara hörmətlə yanaşdığınız

üçün

Gurultulu bağlanış! Təqdimatınıza hər zaman maraqlı, qeyri-adi və yaddaqalan bir yekun vurun – məqsədyönlü, maraqlı və peşəkar bir təqdimat

mümkünsə, açılışda auditoriyanı "qarmağa keçirmək" üçün istifadə etdiyiniz keçirməyə çalışırsınız.

sözlər və ya üsulla əlaqələndirin.

19

20

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

GURULTULU AÇILIŞIN BEŞ NÖVÜ

KLASSİK ÜSUL

Təqdimatınıza auditoriyanı heyrətləndirəcək bir və ya bir neçə qısa cümlə ilə başlayın: "Bu təqdimatın köməyilə dörd milyon manata qənaət edə bilərsiniz!”

"TƏSƏVVÜR EDİN Kİ..."

● Auditoriyanın ortaq yaddaşına xitab edin: "Hamınızın yadında olar ki…"

● Şərti bir situasiya "yaradın": "Təsəvvür edin ki…"

● Metaforadan istifadə edin: "Bu, bilirsiniz, nəyə bənzəyir..."

● Mövzuya uyğun bir ibrətamiz hekayət danışın: "Bir vaxtlar…"

DÜŞÜNDÜRÜCÜ MÜƏMMA

Mesajınızla bağlı cəmi 2-3 ipucu verərək açılış cümlələrinizə müəmmalı "don geydirin".

İŞTİRAKA TƏŞVİQ

● Sual verin. ● Bir könüllü seçib nəsə deməyi və ya etməyi xahiş edin.

BƏDİİ YANAŞMA

● Fənddən/aksesuardan istifadə edin. ● Maraq doğuran/təhrikedici fikirlər söyləyin.

● Sürpriz vizual vəsait, şəkil və ya səhnəciklərdən istifadə edin.

● Yumoristik hekayə danışın (lətifə nəzərdə tutulmur!).

21

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

TƏQDİMATIN QURULUŞU

GURULTULU AÇILIŞIN BEŞ NÖVÜ

GİRİŞ

KLASSİK ÜSUL

Təqdimatınıza auditoriyanı heyrətləndirəcək bir və ya bir neçə qısa cümlə ilə başlayın:

“Əvvəlcə,

"Bu təqdimatın köməyilə dörd milyon manata qənaət edə bilərsiniz!”

Uğurlu təqdimatlar

söyləyəcəklərinizi

"TƏSƏVVÜR EDİN Kİ..."

haqqında məşhur

bir deyim var:

deyin. Sonra söyləyin

● Auditoriyanın ortaq yaddaşına xitab edin: "Hamınızın yadında olar ki…"

● Şərti bir situasiya "yaradın": "Təsəvvür edin ki…"

və söylədiklərinizi

● Metaforadan istifadə edin: "Bu, bilirsiniz, nəyə bənzəyir..."

sonda təkrarlayın!"

● Mövzuya uyğun bir ibrətamiz hekayət danışın: "Bir vaxtlar…"

DÜŞÜNDÜRÜCÜ MÜƏMMA

Mesajınızla bağlı cəmi 2-3 ipucu verərək açılış cümlələrinizə müəmmalı "don geydirin".

İŞTİRAKA TƏŞVİQ

Giriş təqdimatın elə bir hissəsidir ki, burada siz auditoriyaya söyləyəcəkləriniz haqqında ● Sual verin. ● Bir könüllü seçib nəsə deməyi və ya etməyi xahiş edin.

məlumat verirsiniz. Mesajınızın əsas məqamlarını izləyə bilməsi üçün dinləyicilərə bir "yol xəritəsi" lazımdır. Əsas məqamların qısa təsvirini öncədən verin ki, dinləyiciləriniz "çıxdıqları BƏDİİ YANAŞMA yol"a rahat və zövqlə davam edə bilsinlər.

● Fənddən/aksesuardan istifadə edin. ● Maraq doğuran/təhrikedici fikirlər söyləyin.

● Sürpriz vizual vəsait, şəkil və ya səhnəciklərdən istifadə edin.

22

● Yumoristik hekayə danışın (lətifə nəzərdə tutulmur!).

21

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

ƏSAS MƏQAMLAR

Təqdimatın bu hissəsində auditoriyaya çıxışınızın əsas məqamlarını söyləyin!

● Bu məqamların sayı 5-dən çox olmasın. Əgər onların sayını bu dərəcədə məhdudlaşdıra bilmirsinizsə, yəqin ki, hazırlıq mərhələsində özünüzə kifayət qədər "niyə" sualı verməmisiniz.

● "Auditoriya bu təqdimatdan nə öyrənəcək?" sualının cavabını dəqiqləşdirin.

● Tərəddüd etdiyiniz hissələri ixtisar edin!

● Təqdimata yalnız əsas mesajı dəstəkləyən məqamları daxil edin və fikirləşin:

"Onların yerində olsaydım, nə eşitmək istərdim?“

HƏR ŞEYDƏN ƏVVƏL!

● İstifadə edəcəyiniz ifadə vasitəsi üzərində çalışın! Sanballı təqdimat – əsas məqamların cilalandığı, minimuma endirildiyi, ifadə vasitəsinin təsirli və aydın olduğu, yadda saxlanılmalı ideya və ya nəticələrin yığcam və hər kəs üçün konkret olduğu bir təqdimatdır.

23

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

TƏQDİMATIN QURULUŞU

ƏSAS MƏQAMLAR

NÜMUNƏLƏR

Təqdimatın bu hissəsində auditoriyaya çıxışınızın əsas məqamlarını söyləyin!

Əsas məqamları iştirakçıların ehtiyac və təcrübələri ilə əlaqələndirmək nə dərəcədə

vacibdirsə, nümunə vermək və ya misal çəkmək də bir o qədər vacibdir.

● Bu məqamların sayı 5-dən çox olmasın. Əgər onların sayını bu dərəcədə məhdudlaşdıra bilmirsinizsə, yəqin ki, hazırlıq mərhələsində özünüzə kifayət qədər "niyə" sualı Bəzi nəzəriyyəsevərlər istisna olmaqla, adətən, insanlar mesajınızı vizuallaşdırmaq, fikrində

verməmisiniz.

canlandırmaq və ya hiss edə bilmək istəyirlər. Öz təcrübələrinizi xatırlayın: fikir vermisinizsə, kimsə sizə bir mövzunu izah edəndə nümunə verən kimi məsələ sizin üçün dərhal ● "Auditoriya bu təqdimatdan nə öyrənəcək?" sualının cavabını dəqiqləşdirin.

aydınlaşır.

● Tərəddüd etdiyiniz hissələri ixtisar edin!

Sayı 5-dən çox olmayan əsas məqamların hər biri üçün nümunə və illüstrasiya göstərin, ● Təqdimata yalnız əsas mesajı dəstəkləyən məqamları daxil edin və fikirləşin:

"Onların yerində olsaydım, nə eşitmək istərdim?“

yaxud çatdırmağa çalışdığınız mesajı AYDINLAŞDIRACAQ bir hekayə danışın.

HƏR ŞEYDƏN ƏVVƏL!

İfadə vasitəsini düzgün seçmisinizsə, bu ifadə vasitəsi

QEYD

● İstifadə edəcəyiniz ifadə vasitəsi üzərində çalışın! Sanballı təqdimat – əsas məqamların elə öz-özlüyündə bir nümunə rolunu oynayacaq və ya heç cilalandığı, minimuma endirildiyi, ifadə vasitəsinin təsirli və aydın olduğu, yadda olmasa, nümunələri asanlıqla tapmaq imkanı yaradacaq.

saxlanılmalı ideya və ya nəticələrin yığcam və hər kəs üçün konkret olduğu bir təqdimatdır.

23

24

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

XÜLASƏ

Təqdimatın bu hissəsində "onlara

söylədiklərinizi təkrarlayın!"

Fikir versək, görərik ki, hər bir

peşəkar ünsiyyət xülasə və ya qısa

icmalla bitir. Əsas məqamları yadda

saxlamalıyıqsa, beynimiz xülasəyə

ehtiyac duyur.

Təqdimatın xülasəsini verərək siz auditoriyaya

yadda saxlayacaqları ideya və nəticələri özləri

ilə aparacaqları "hazır bir bağlama" kimi təqdim edirsiniz. Hətta əsas məqamları çap edib, iştirakçılara paylaya da bilərsiniz.

Xülasə vermədikdə auditoriyanın mesajınızı unutmaq

riskinə yol açmış olursunuz. Nəzərinizdə olsun!

25

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

TƏQDİMATIN QURULUŞU

XÜLASƏ

GURULTULU BAĞLANIŞ

Əksər təqdimatlar gurultulu yekunla deyil, sual vermək məqsədilə astadan ifadə edilən Təqdimatın bu hissəsində "onlara xahişlər, üzrxahlıqlar və ya deyinmələrlə bitir. Özünüzə yaxşılıq edin və təqdimatınıza hər söylədiklərinizi təkrarlayın!"

zaman qeyri-adi və gözlənilməz bir yekun vurun!

Fikir versək, görərik ki, hər bir

peşəkar ünsiyyət xülasə və ya qısa

● Əsas mesajınızı effektiv və təsirli cümlələrlə ümumiləşdirin.

icmalla bitir. Əsas məqamları yadda

● Təqdimata başlayanda istifadə etdiyiniz gurultulu açılışla saxlamalıyıqsa, beynimiz xülasəyə

vizual və ya verbal əlaqə yaradın.

ehtiyac duyur.

● Gözlənilməz hərəkət, hadisə və ya görüntü nümayiş

etdirin.

Təqdimatın xülasəsini verərək siz auditoriyaya

yadda saxlayacaqları ideya və nəticələri özləri

● Qətiyyətlə söylədiyiniz "Diqqətinizə görə

ilə aparacaqları "hazır bir bağlama" kimi təqdim təşəkkür edirəm!" cümləsi belə, öz təsirini edirsiniz. Hətta əsas məqamları çap edib, iştirakçılara göstərir (hətta əməl etməsələr də, auditoriyadan paylaya da bilərsiniz.

sizi alqışlamasını "xahiş" edin).

Təsəvvür edin ki.. hər bir təqdimat auditoriya Xülasə vermədikdə auditoriyanın mesajınızı unutmaq üçün bir hədiyyədir: ifadə vasitəsi və təqdimatın quruluşu riskinə yol açmış olursunuz. Nəzərinizdə olsun!

bağlama kağızıdırsa, gurultulu yekun bu bağlamanın lentidir!

25

26

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

SUALLAR HAQQINDA SUALLAR

Təqdimatçıların çoxu düşünür ki, təqdimatı bitirməyin ən yaxşı üsulu sual-cavab sessiyasıdır.

Auditoriya kiçik, mövzular isə insanların həyatı və işi ilə əlaqəli olduqda belə sessiyalar effektiv, hətta zəruri ola bilər. Lakin auditoriya daha geniş, sessiyalar daha formal xarakterli olarsa, aşağıdakı məqamları nəzərə almaq lazımdır: ● Təcrübə göstərir ki, əksər iştirakçılar geniş auditoriya qarşısında həqiqi və ya səmimi sual verməyə çəkinirlər. Ona görə də diqqət mərkəzində olmaq istəyənlər nadir hallarda bu cür sual verirlər. Əslində isə onların məqsədi aşağıdakılardan ibarət olur: - həmkarlar və ya rəhbərlər qarşısında xal qazanmaq;

- öz narazılıqlarını bildirmək, yaxud üz-üzə daha effektiv şəkildə müzakirə edə

biləcəkləri həssas və ya utandırıcı məqamları hər kəsin önünə sərmək;

- auditoriyanın diqqətini əsas mövzudan yayındırıb öz sevimli mövzularından birinə

yönəltmək.

27

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

TƏQDİMATIN QURULUŞU

SUALLAR HAQQINDA SUALLAR

SUALLAR HAQQINDA SUALLAR (davamı)

Təqdimatçıların çoxu düşünür ki, təqdimatı bitirməyin ən yaxşı üsulu sual-cavab sessiyasıdır.

● Geniş təqdimat zallarında iştirakçıların çoxu heç verilən sualı eşitmir belə (Ola bilsin, Auditoriya kiçik, mövzular isə insanların həyatı və işi ilə əlaqəli olduqda belə sessiyalar belələrini təqdimat maraqlandırmır, bəlkə də, burada iştirak etməkdənsə, nərd, effektiv, hətta zəruri ola bilər. Lakin auditoriya daha geniş, sessiyalar daha formal xarakterli domino oynamağa üstünlük verərdilər). Əldən-ələ keçən mikrofon gəlib çatana qədər olarsa, aşağıdakı məqamları nəzərə almaq lazımdır: təqdimatçı cavabı yarılamış olur! Qalanları da bir-iki dəfə: "Ucadan danış!" – deyə

qışqırdıqdan sonra yenidən öz aləmlərinə qapılırlar.

● Təcrübə göstərir ki, əksər iştirakçılar geniş auditoriya qarşısında həqiqi və ya səmimi sual verməyə çəkinirlər. Ona görə də diqqət mərkəzində olmaq istəyənlər nadir ● Toxunmadığınız bir məsələ qalıbsa, yəqin ki, ya məxfidir, ya da hazırlaşmamısınız. Hər hallarda bu cür sual verirlər. Əslində isə onların məqsədi aşağıdakılardan ibarət olur: iki halda, suallar sizi sözü dolandırmağa, özünüzü müdafiə etməyə və ya ən yaxşı - həmkarlar və ya rəhbərlər qarşısında xal qazanmaq;

halda, cavab verə bilməyəcəyinizi deməyə məcbur edəcək.

- öz narazılıqlarını bildirmək, yaxud üz-üzə daha effektiv şəkildə müzakirə edə

Elə isə… niyə sual verməyi xahiş edəsiniz ki?

biləcəkləri həssas və ya utandırıcı məqamları hər kəsin önünə sərmək;

- auditoriyanın diqqətini əsas mövzudan yayındırıb öz sevimli mövzularından birinə

yönəltmək.

27

28

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

ZAMANLAMA

"50 % qaydası"nı yadınıza salın:

Məşq edin və çıxışınızı təkrarlayın. Sərf olunan müddəti hesablayın.

50 % (yarıbayarı) ixtisar edin.

Bu qayda aşağıdakıları kompensasiya etməyə imkan verəcək:

● təqdimatın gecikməsi;

● sizdən əvvəlki təqdimatçının müddəti aşması;

● mühit və ya situasiyadan doğan ötəri fikirlərin paylaşılması;

● iştirakçıların sualları və s.

Nəticələr necə olursa olsun, hər zaman vaxt qrafikinə əməl edin. Təqdimat zamanı vaxt həddini aşmaq qətiyyən yaxşı hal deyil, çünki: ● daha yüksək vəzifəli iştirakçılar planlaşdırma apara bilmədiyinizi düşünəcək, vaxt qrafikinə əməl etmədiyinizə görə karyeranızla bağlı fərqli fikirlərə düşəcəklər; ● sizdən sonra təqdimat keçirəcək şəxslər onların vaxtını aldığınıza görə

hiddətlənəcəklər;

● dinləyicilər isə daha sizə qulaq asmayacaq, qəhvə, nahar və ya Türkiyədə

keçirəcəkləri tətil barədə düşünməyə başlayacaqlar.

29

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

TƏQDİMATIN QURULUŞU

ZAMANLAMA

ZAMANLAMA

"50 % qaydası"nı yadınıza salın:

Məşq edin və çıxışınızı təkrarlayın. Sərf olunan müddəti hesablayın.

50 % (yarıbayarı) ixtisar edin.

Bu səhər uzun-uzadı

Bu qayda aşağıdakıları kompensasiya etməyə imkan verəcək:

● təqdimatın gecikməsi;

çıxış etdiyimə görə

● sizdən əvvəlki təqdimatçının müddəti aşması;

üzr istəyirəm.

● mühit və ya situasiyadan doğan ötəri fikirlərin paylaşılması;

● iştirakçıların sualları və s.

Qısasını hazırlamağa

Nəticələr necə olursa olsun, hər zaman vaxt qrafikinə əməl edin. Təqdimat zamanı vaxt vaxtım yox idi!

həddini aşmaq qətiyyən yaxşı hal deyil, çünki:

● daha yüksək vəzifəli iştirakçılar planlaşdırma apara bilmədiyinizi düşünəcək, vaxt qrafikinə əməl etmədiyinizə görə karyeranızla bağlı fərqli fikirlərə düşəcəklər;

● sizdən sonra təqdimat keçirəcək şəxslər onların vaxtını aldığınıza görə

hiddətlənəcəklər;

Uinston Çörçil

● dinləyicilər isə daha sizə qulaq asmayacaq, qəhvə, nahar və ya Türkiyədə

keçirəcəkləri tətil barədə düşünməyə başlayacaqlar.

29

30

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

QEYDLƏR

NNK suallarına cavab verdikdən və təqdimatınızın quruluşunu qərarlaşdırdıqdan sonra qeydlər götürmək istəyəcəksiniz. Lakin təcrübə göstərir ki, siz də əksər təqdimatçılardan fərqlənmirsinizsə, nə qədər dəqiqliklə hazırlaşsanız da, auditoriya qarşısına çıxan kimi həmin qeydlərinizi bir kənara atıb qarma-qarışıq və cansıxıcı slaydlara üz tutacaqsınız.

Toni Byuzan kimi psixoloqların araşdırmalarına əsasən, AÇAR SÖZLƏR kifayətdir ki, beyniniz öncədən hazırladığınız bütün məlumatları bərpa edə bilsin,

TƏSVİR və LOQOTİPLƏR isə daha da effektiv xatırlatma vasitələridir.

Özünüz də görəcəksiniz ki, növbəti səhifədə verilmiş

nümunədəki kimi, qeydlərinizi "A6" VƏRƏQİNƏ

sığdıraraq kifayət qədər effektiv bir xatırlatma vasitəsi hazırlaya bilərsiniz. Bu üsul sizə aydın, sadə slaydlardan və

(vərəqli lövhə) təqdimat lövhəsindən rahat şəkildə istifadə

etməyə imkan yaradır.

31

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN QURULUŞU

QEYDLƏR

NNK suallarına cavab verdikdən və təqdimatınızın quruluşunu qərarlaşdırdıqdan sonra qeydlər götürmək istəyəcəksiniz. Lakin təcrübə göstərir ki, siz də əksər təqdimatçılardan fərqlənmirsinizsə, nə qədər dəqiqliklə hazırlaşsanız da, auditoriya qarşısına çıxan kimi həmin qeydlərinizi bir kənara atıb qarma-qarışıq və cansıxıcı slaydlara üz tutacaqsınız.

Toni Byuzan kimi psixoloqların araşdırmalarına əsasən, AÇAR SÖZLƏR kifayətdir ki, beyniniz öncədən hazırladığınız bütün məlumatları bərpa edə bilsin,

TƏSVİR və LOQOTİPLƏR isə daha da effektiv xatırlatma vasitələridir.

Özünüz də görəcəksiniz ki, növbəti səhifədə verilmiş

nümunədəki kimi, qeydlərinizi "A6" VƏRƏQİNƏ

sığdıraraq kifayət qədər effektiv bir xatırlatma vasitəsi hazırlaya bilərsiniz. Bu üsul sizə aydın, sadə slaydlardan və

(vərəqli lövhə) təqdimat lövhəsindən rahat şəkildə istifadə

etməyə imkan yaradır.

31

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

Mesajı çatdırmağın və auditoriya

qarşısında özünü rahat hiss etməyin yolları

33

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

RƏQİBLƏRİNİZ

TELEVİZİYA

Dinləyicilərinizin əksəriyyəti orta məktəb və ya universiteti bitirdikdən sonra təqdimatı ən

çox harada görüblər? Çalışdıqları müəssisənin konfrans zalında? Xeyr, səhv edirsiniz.

Təqdimatı ən çox evlərindəki televizorda görüb və ya dinləyiblər. Bu gün, demək olar ki,

hər kəsin fikrini formalaşdıran və ya dəyişdirən mesajların əksəriyyətini televiziya ötürür.

Bir təqdimatçı olaraq, rəqiblərimiz yalnız digər təqdimatçılar deyil, həm televiziyada işləyən

peşəkarlardır. Xoşumuza gəlsə də, gəlməsə də, dinləyicilərimiz bizi şüurlu və ya qeyri-ixtiyari olaraq televizorda gördükləri peşəkarlarla müqayisə edirlər. Rəqabət özünü üç TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

formada göstərir: ictimailik, aparıcılıq və ifaçılıq.

Bu peşəkarlarla rəqabət apara bilərikmi? Onların peşəkarlıq səviyyəsinə çata bilərikmi?

Əlbəttə, çata bilərik… və çatmalıyıq da. Amma bu, özbaşına alınmayacaq, mümkün qədər Mesajı çatdırmağın və auditoriya çoxlu məşq etmək və çoxlu hazırlaşmaq lazımdır.

qarşısında özünü rahat hiss etməyin yolları

Məsələ burasındadır ki, peşəkarlıqda televiziyadakı rəqiblərinizdən geri qaldığınıza görə, yəqin ki, işdən qovulmayacaqsınız, amma əmin ola bilərsiniz ki, dinləyiciləriniz "kanalı dəyişəcəklər"!

33

34

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

RƏQİBLƏRİNİZ

TELEVİZİYA APARICILARI

Televiziya aparıcılarının heç də hamısını bəlağətli nitqə malik tam cilalanmış superulduz hesab etmək olmaz. Lakin onlar peşəkardırlar. Aydın, başa düşülən və nisbətən maraqlı nitq qabiliyyətinə malik olmaqla öz mövqelərini qoruyub saxlayırlar.

Onların qüsursuz təqdimatının arxasında yüksək səviyyəli audiovizual dəstək təmin edən kadrarxası peşəkarlar komandası dayanır. Buna görə də aparıcıların mesajları düzgün quruluşa malik, rəngarəng və lakonik olur. Onlar, adətən, bütün duyğularımıza xitab etməyi bacarır və əyləncəli olurlar. Pultun düyməsinə bircə toxunuşla bu təqdimatçılar dinləyicilərimizin evində peyda olur, onların diqqətinə hakim kəsilir və bircə toxunuşla da qeyb olurlar.

35

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

RƏQİBLƏRİNİZ

RƏQİBLƏRİNİZ

TELEVİZİYA APARICILARI

TELEVİZİYA REKLAMLARI

Televiziya aparıcılarının heç də hamısını bəlağətli nitqə malik tam cilalanmış superulduz Müasir reklam montajının nə dərəcədə sürətli hesab etmək olmaz. Lakin onlar peşəkardırlar. Aydın, başa düşülən və nisbətən maraqlı olmasına, yəqin ki, fikir vermisiniz.

nitq qabiliyyətinə malik olmaqla öz mövqelərini qoruyub saxlayırlar.

Televiziyanın yeni yarandığı illərdə montaj

yavaş və ağır gedirdi. "The Economist"

Onların qüsursuz təqdimatının arxasında yüksək səviyyəli audiovizual dəstək təmin edən jurnalının son məqalələrindən birində

kadrarxası peşəkarlar komandası dayanır. Buna görə də aparıcıların mesajları düzgün yazılmışdı ki, 80-ci illərdə səs və görüntü quruluşa malik, rəngarəng və lakonik olur. Onlar, adətən, bütün duyğularımıza xitab ixtisarları (fraqmentlərin qısaldılması) 15 saniyəyə

etməyi bacarır və əyləncəli olurlar. Pultun düyməsinə bircə toxunuşla bu təqdimatçılar qədər çəkə bilirdi (köhnə kinokameramdan istifadə

etməyi öyrənən zaman da mənə eyni sözləri

dinləyicilərimizin evində peyda olur, onların diqqətinə hakim kəsilir və bircə toxunuşla da söyləmişdilər). 2000-ci illərdə artıq reklam qeyb olurlar.

agentlikləri tamaşaçıların diqqət və maraq

göstərmə müddətini tədqiq edən

araşdırmalardan yararlanaraq reklam

çarxının ümumi müddətini – saniyələrini

deyil, hər saniyə göstərilən kadrların sayını

azaltmağa başladılar! Sadəcə, hər hansı bir

televiziya reklamına baxın və montaj

birləşmələrini sayın. Bizim təqdimatımızın iştirakçıları gözlərinin önündən sürətlə keçən gündəlik tələbat 35

36 mallarının onlara sürətli mesajlarla satılmasına vərdiş ediblər!

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

RƏQİBLƏRİNİZ

TELEVİZİYA İFAÇILARI

Bizim təqdimatımızın iştirakçılarının üstünlük verdiyi televiziya kanalları xüsusilə vacib bir mesajı çatdırmalı olanda peşəkar ifaçıları (artist,

şoumen və s.) dəvət edirlər. Bu istedadlı

insanlar öz tamaşaçılarını heyran etmək üçün

gözoxşayan görünüşdən başlamış, qeyri-adi

ifaçılıq məharətinə qədər bütün bacarıqlarını

işə salırlar. Hər bir replika və ya jest üçün

düzgün zamanlama, göz təması,

həmçinin studiyadakı tamaşaçılar,

kameralar və ya qonaq(lar)la

zahirən rahat görünən

qarşılıqlı ünsiyyət –

bunların hamısı

özünəinam hissinin hökm

sürdüyü bir peşəkarlıq

ab-havası yaradır.

37

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

SƏSDƏN DÜZGÜN İSTİFADƏ EDİN

RƏQİBLƏRİNİZ

“Projection“

Çatdırma – Vərdiş etdiyiniz kimi deyil, daha ucadan danışın: TELEVİZİYA İFAÇILARI

səsinizi zalın arxa sıralarına çatdırın.

“Articulation“ Artikulyasiya – Sözləri "udmayın". Diqqətli olun və parazit Bizim təqdimatımızın iştirakçılarının üstünlük verdiyi sözlərdən istifadə etməyin.

televiziya kanalları xüsusilə vacib bir mesajı

“Modulation“ Modulasiya – Səsinizin tonunu və yüksəkliyini fərqləndirin; çatdırmalı olanda peşəkar ifaçıları (artist, pafosla, qətiyyətlə və/və ya təntənə ilə danışın.

şoumen və s.) dəvət edirlər. Bu istedadlı

“Pronunciation“

insanlar öz tamaşaçılarını heyran etmək üçün

Tələffüz – Ton vurğularına diqqət yetirin;

gözoxşayan görünüşdən başlamış, qeyri-adi

çətin sözləri dəqiqləşdirərək söyləyin;

ifaçılıq məharətinə qədər bütün bacarıqlarını

malapropizmə* yol verməyin.

işə salırlar. Hər bir replika və ya jest üçün

“Enunciation“

Diksiya – Məntiqi vurğunu gücləndirin.

düzgün zamanlama, göz təması,

Heca vurğusuna diqqət yetirin.

həmçinin studiyadakı tamaşaçılar,

“Repetition“

Təkrar – Əsas ifadələri hər dəfə fərqli bir

kameralar və ya qonaq(lar)la

emfatik vurğu ilə təkrar edin.

zahirən rahat görünən

“Speed“

Sürət – Auditoriyanı ələ almaq və idarə edə

qarşılıqlı ünsiyyət –

bunların hamısı

bilmək üçün nitqinizin sürətini düzgün

özünəinam hissinin hökm

tənzimləyin: həyəcanlandırmaq və həvəslən-

dirmək üçün sürətlə, nəyisə vurğulamaq,

sürdüyü bir peşəkarlıq

müəmma yaradıb diqqət çəkmək, dramatikləş-

ab-havası yaradır.

dirmək və nəzarəti ələ almaq üçün yavaş danışın.

37

38

*Malapropizm - bir sözün əvəzinə, oxşar tələffüzə malik fərqli bir sözü səhvən istifadə

edərək komik effekt yaratmaq deməkdir (məsələn, "elektron" əvəzinə, "elektrik").

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

ƏSƏBLƏRƏ NECƏ HAKİM OLMALI:

MÖRFİ MEYMUNU

Danışmaq üçün ayağa qalxan kimi sanki bir meymun sıçrayıb çiyininizdə oturur. Boynunuzu cırmaqlayır, çiyinlərinizdən aşağıya basır – dizlərinizin zəfilədiyini və titrədiyini hiss edirsiniz. Danışmağa başlayanda səs tellərinizi dartır, ağzınızı qurudur. Nəzərlərinizi elə hey döşəməyə doğru çəkir, sizə elə gəlir ki, qollarınızın uzunluğu 10 m-dir və bu meymun belinizə rezin bir ip bağlayıb dayanmadan sizi arxanızdakı masaya və ya divara doğru çəkir!

Təcrübəli spikerlər Mörfi meymununu yaxşı tanıyır və onu heç 30 saniyə keçməmiş auditoriyanın üstünə

atırlar! Meymunu iştirakçılardan birinə atar-atmaz qəfildən bütün diqqət sizdən yayınır və həmin iştirakçıya yönəlir. Necə?..

● Sual vermək, əl uzadıb hansısa iştirakçıya işarə etmək, "buzları qırmaq" – gərginliyi azaltmaq üçün qısa söhbət aparmaq (iştirakçıların özlərini təqdim etməsi, əyləncəli çalışma və ya tanışlıq viktorinası və s.), "könüllü" seçmək, yaxud sadəcə, bir və ya bir neçə iştirakçıya yönəlmək – bütün bunlar meymunu bir neçə saniyəliyə auditoriyaya ötürməyin yollarıdır.

Bu üsul gərginliyinizi azaldır, rahatlanmaq və sakitləşmək üçün vaxt qazandırır: nəticədə, siz gülümsəyib mesajınızı daha aydın və ucadan çatdırmaq üçün hazır vəziyyətə gəlirsiniz.

39

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

ƏSƏBLƏRƏ NECƏ HAKİM OLMALI:

GEYİM

MÖRFİ MEYMUNU

● Ağ və qara, həmçinin kəskin təzad təşkil

edən digər rənglərə üstünlük verməyin.

Danışmaq üçün ayağa qalxan kimi sanki bir meymun sıçrayıb çiyininizdə oturur. Boynunuzu cırmaqlayır, çiyinlərinizdən aşağıya ● Rahat və əyninizə kip oturmayan, bir az

basır – dizlərinizin zəfilədiyini və titrədiyini hiss edirsiniz. Danışmağa gen paltar geyinin.

başlayanda səs tellərinizi dartır, ağzınızı qurudur. Nəzərlərinizi elə hey

● Nə geyinəcəyinizi heç cür qərarlaşdıra

döşəməyə doğru çəkir, sizə elə gəlir ki, qollarınızın uzunluğu 10 m-dir və bu bilmirsinizsə, sadə və diqqət cəlb etməyən meymun belinizə rezin bir ip bağlayıb dayanmadan sizi arxanızdakı masaya və ya divara doğru çəkir!

bir paltar seçin – heç olmasa, geyiminiz

Təcrübəli spikerlər Mörfi meymununu yaxşı tanıyır və onu heç 30 saniyə keçməmiş auditoriyanın üstünə

auditoriyanın diqqətini əsas mesajdan

atırlar! Meymunu iştirakçılardan birinə atar-atmaz qəfildən bütün diqqət sizdən yayınır və həmin iştirakçıya yönəlir. Necə?..

yayındırmaz!

● Geyiminizlə auditoriyadan bir addım

● Sual vermək, əl uzadıb hansısa iştirakçıya işarə etmək, "buzları qırmaq" – gərginliyi azaltmaq üçün qısa söhbət aparmaq (iştirakçıların özlərini təqdim etməsi, əyləncəli çalışma və ya tanışlıq öndə olmağa çalışın.

viktorinası və s.), "könüllü" seçmək, yaxud sadəcə, bir və ya bir neçə iştirakçıya yönəlmək – bütün ● Ayağa qalxmamışdan əvvəl zəncirbənd

bunlar meymunu bir neçə saniyəliyə auditoriyaya ötürməyin yollarıdır.

və düymələrinizi yoxlayın.

Bu üsul gərginliyinizi azaldır, rahatlanmaq və sakitləşmək üçün vaxt qazandırır: nəticədə, siz gülümsəyib mesajınızı daha aydın və ucadan çatdırmaq üçün hazır vəziyyətə gəlirsiniz.

39

40

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

MAYAK ÜSULU

Əgər dialoq qurmursunuzsa, danışarkən

nəzərlərinizi hər iştirakçının üzərində

2-3 saniyə saxlayaraq auditoriyanı

gözdən keçirin.

Bu hər bir iştirakçıda elə təəssürat

yaradacaq ki, siz sanki şəxsən onunla

danışırsınız və eynilə mayakın

müntəzəm sayrışan gur işığı sizi necə

ayıq saxlayırsa, iştirakçı da diqqətini

sizdən ayırmayacaq. Ən əsası, mehriban

nəzərlərinizi auditoriyanın yalnız bir

üzvünə yönəltməyin, yaxud baxışlarınızı

divar və ya döşəmənin bir nöqtəsinə

zilləməyin.

41

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

MAYAK ÜSULU

BƏDƏN DİLİ VƏ XARAKTERİK VƏRDİŞLƏR

Əgər dialoq qurmursunuzsa, danışarkən

● Əldə qələm "oynatmaq", eynəyi qatlayıb-açmaq, poynteri qurdalamaq nəzərlərinizi hər iştirakçının üzərində

kimi vərdişlərinizə yenilməyin.

2-3 saniyə saxlayaraq auditoriyanı

● Cibinizdə qəpik saxlamayın.

gözdən keçirin.

● Parazit sözlərdən istifadə etməməyə və onları Bu hər bir iştirakçıda elə təəssürat tərgitməyə çalışın (məsələn, "deməli belə",

"bilirsiniz...", "və sair", "indi...").

yaradacaq ki, siz sanki şəxsən onunla

danışırsınız və eynilə mayakın

● Hərəkət edərkən mebellərdən ehtiyatlı olun!

müntəzəm sayrışan gur işığı sizi necə

● "Qapalı" və ya gərgin bədən vəziyyətində dayanmayın.

ayıq saxlayırsa, iştirakçı da diqqətini

● Addımlarınıza, duruşunuza, hərəkətlərinizə (masaya və ya sizdən ayırmayacaq. Ən əsası, mehriban divara söykənərkən) və s. görə narahatlıq keçirməyin.

nəzərlərinizi auditoriyanın yalnız bir

● Ayağa qalxmamışdan əvvəl saçınızı, qalstukunuzu, paltarınızı üzvünə yönəltməyin, yaxud baxışlarınızı səliqəyə salın!

divar və ya döşəmənin bir nöqtəsinə

● Bədəninizə nəzarətə görə narahatlıq keçirməsəniz və hər zilləməyin.

xırdalığa fikir verməsəniz – auditoriya da fikir

verməyəcək!

41

42

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

MÜZAKİRƏYƏ ŞƏRAİT YARADIN

"SOKRAT METODU"

Qədim yunanların məsləhətlərindən yararlanın.

Hər hansı fikrinizi sübuta yetirmək üçün auditoriyanı iştiraka təşviq etmək istəyirsinizsə, "Sokrat metodu" ndan istifadə edin.

B ilmək istədiyiniz cavabları öyrənin,

amma bilin ki, hər şeyi bilmirsiniz!

A çıq suallarla başlayın.

İ ştirakçıların cavablarını öz sözlərinizlə

təkrar edin.

F ikirlərin hamısını ümumiləşdirin

(lövhədə qeyd etsəniz, yaxşı olar).

Ö z fikirlərinizi əlavə edin.

43

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

MÜZAKİRƏYƏ ŞƏRAİT YARADIN

SUALLAR VƏ MÜDAXİLƏLƏR

"SOKRAT METODU"

Qədim yunanların məsləhətlərindən yararlanın.

Əksər iştirakçıların sualları, əslində, sual deyil. Sadəcə, diqqət çəkmək istəyidir. Onların arasından nadirən qapalı, amma real sual çıxır – belə suallara qısaca cavab verin.

Hər hansı fikrinizi sübuta yetirmək üçün auditoriyanı iştiraka təşviq etmək istəyirsinizsə, "Sokrat metodu" ndan Əgər, həqiqətən də, mövzu ilə əlaqəli açıq sual verilirsə, əvvəlcə: istifadə edin.

● Sualı düzgün başa düşüb-düşmədiyinizi sualı verənin özü ilə DƏQİQLƏŞDİRİN

B

("Səhv etmirəmsə, siz bilmək istəyirsiniz ki...").

ilmək istədiyiniz cavabları öyrənin,

amma bilin ki, hər şeyi bilmirsiniz!

Həmin iştirakçının sualı yenidən necə qurmasından asılı olaraq cavab verin VƏ YA: A çıq suallarla başlayın.

● Sualın istiqamətini aşağıdakı kimi DƏYİŞİN: İ ştirakçıların cavablarını öz sözlərinizlə

Qrup müzakirəsi : "Bəs digər iştirakçılar necə düşünür?"

: "Başqa kimsə bənzər problemlə üzləşibmi?"

təkrar edin.

Rikoşet : (sualı başqa bir iştirakçıya ötürün) "Bill, bu sahədə mütəxəssis F ikirlərin hamısını ümumiləşdirin sizsiniz. Nə düşünürsünüz?"

(lövhədə qeyd etsəniz, yaxşı olar).

Revers : (sualı onu verən şəxsə "qaytarın") "Yəqin ki, bu məsələ üzərində

Ö

düşünmüsünüz, bəs sizin fikriniz nədir?"

z fikirlərinizi əlavə edin.

43

44

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

ÇƏTİN İŞTİRAKÇILARLA NECƏ DİL TAPMALI?

1. Tənqidbaz

● Çox güman ki, özünəinamı yoxdur.

● Başqalarını iynələməkdən zövq alır.

● Aqressivdir və mübahisə etməyi sevir.

Nə etməli?

● Qətiyyən kefinizi pozmayın.

● Dediklərində müsbət bir cəhət tapmağa

çalışın, onun hər hansı fikri ilə razılaşdığınızı bildirin və sözünüzə davam edin.

● Müzakirə olunan faktla bağlı yanlış fikir

söyləməyini gözləyin və bu səhvi düzəltməyi

digər iştirakçıların öhdəsinə buraxın.

45

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

ÇƏTİN İŞTİRAKÇILARLA NECƏ DİL TAPMALI?

ÇƏTİN İŞTİRAKÇILARLA NECƏ DİL TAPMALI?

1. Tənqidbaz

2. Çoxdanışan/Çoxbilmiş

● Çox güman ki, özünəinamı yoxdur.

● Arı kimi zəhmətkeş və çalışqan,

bir o qədər də boşboğazdır.

● Başqalarını iynələməkdən zövq alır.

● Özünü göstərməyi sevir.

● Aqressivdir və mübahisə etməyi sevir.

● Çox məlumatlıdır və bildiklərini nümayiş

etdirməyə can atır.

Nə etməli?

● Qətiyyən kefinizi pozmayın.

Nə etməli?

● Dediklərində müsbət bir cəhət tapmağa

● Ürəyini boşaltmağını gözləyin, təşəkkür

çalışın, onun hər hansı fikri ilə razılaşdığınızı edin, yenidən diqqətinizi toplayın və

bildirin və sözünüzə davam edin.

sözünüzə davam edin.

● Müzakirə olunan faktla bağlı yanlış fikir

● Çətin bir sual verib "sürətini azaldın".

söyləməyini gözləyin və bu səhvi düzəltməyi

● Dərhal müdaxilə edin və digər iştirakçılardan şərh digər iştirakçıların öhdəsinə buraxın.

verməyi xahiş edin.

● İkinci bir təqdimatçı olaraq, onun köməyindən

45

istifadə edə bilərsiniz– bəlkə də, maraqlı fikirlər

46

əlavə edə bilər!

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

ÇƏTİN İŞTİRAKÇILARLA NECƏ DİL TAPMALI?

3. Deyingən/Mızmız

● Özünü incidilmiş hiss edir.

● Çox güman ki, "yaralı yeri" var.

● Sizi günah keçisi kimi istifadə etməyə çalışır.

Nə etməli?

● Fikirlərini konkretləşdirməyi xahiş edin.

● Təqdimatınızın məqsədinin pozitiv və

konstruktiv olmağa xidmət etdiyini göstərin.

● Həmkarlarının təzyiqindən istifadə edin–

onların fikirlərini soruşun.

47

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

ÇƏTİN İŞTİRAKÇILARLA NECƏ DİL TAPMALI?

ÇƏTİN İŞTİRAKÇILARLA NECƏ DİL TAPMALI?

3. Deyingən/Mızmız

4. Pıçıldaşanlar (Yalnız bir nəfər pıçıldayır, digəri isə dinləyir!)

● Özünü incidilmiş hiss edir.

● Nə baş verdiyini anlamırlar – deyilənləri aydınlaşdırmağa çalışırlar.

● Çox güman ki, "yaralı yeri" var.

● Təqdimatınızın onlara xatırlatdığı lətifələri bölüşürlər.

● Sizi günah keçisi kimi istifadə etməyə çalışır.

● Tez darıxır, ara qarışdırır və ya

hərşeyə hədsiz dərəcədə irad

tuturlar.

Nə etməli?

Nə etməli?

● Fikirlərini konkretləşdirməyi xahiş edin.

● Danışmağı dayandırın, sizə

● Təqdimatınızın məqsədinin pozitiv və

konstruktiv olmağa xidmət etdiyini göstərin.

baxmağını gözləyin, qeyri-verbal

yolla (üz ifadəsi, mimika, jest

● Həmkarlarının təzyiqindən istifadə edin–

və s. vasitəsilə) davam etmək

onların fikirlərini soruşun.

üçün "icazə istəyin".

● "Mayak üsulu"ndan istifadə

edin. (bax: səh. 41)

47

48

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

DÜŞÜNMƏYƏ DƏYƏR!

SÜRÜCÜLƏR VƏ PİYADALAR

● Biz hər hansı təqdimatın

iştirakçısı olanda özümüzü

intizamsız sürücülərdən

gileylənən piyadalar kimi aparırıq

– təqdimatçının cansıxıcı və

uzun-uzadı çıxışından

şikayətlənirik. Sonra isə rolumuz

dəyişəndə, yəni özümüz bir

təqdimat keçirəndə eynilə

piyadalara laqeyd yanaşan

sürücülər kimi davranırıq – auditoriya

qarşısına keçir və eyni hərəkətləri

nümayiş etdiririk!

Odur ki… piyadalar kimi

düşünün!

49

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

TƏQDİMATIN KEÇİRİLMƏSİ

DÜŞÜNMƏYƏ DƏYƏR!

ON FAYDALI MƏSLƏHƏT

SÜRÜCÜLƏR VƏ PİYADALAR

● Biz hər hansı təqdimatın

● Gözləriniz qeydlərinizdə qalmasın.

iştirakçısı olanda özümüzü

intizamsız sürücülərdən

● Sitatlardan başqa heç nəyi üzündən oxumayın.

gileylənən piyadalar kimi aparırıq

● Narahatlıq keçirmirsinizsə, deməli, nəsə qaydasında deyil.

– təqdimatçının cansıxıcı və

uzun-uzadı çıxışından

● Bədən hərəkətlərini və məntiqi vurğuları şişirdin.

şikayətlənirik. Sonra isə rolumuz

● Performans göstərin (rol oynamayın); "perform" sözü fransız mənşəli olub "fournir"

dəyişəndə, yəni özümüz bir

("təchiz etmək", "çatdırmaq") və "per" ("üçün") deməkdir, yəni mesajı dinləyiciyə

təqdimat keçirəndə eynilə

çatdırın.

piyadalara laqeyd yanaşan

sürücülər kimi davranırıq – auditoriya

● Tez-tez ara verin – narahat olmayın, çünki səssizlik auditoriyaya sizin hiss etdiyinizdən qarşısına keçir və eyni hərəkətləri çox qısa görünür.

nümayiş etdiririk!

● Yumordan istifadə edin; bir gülüş min qaşqabağa dəyər!

Odur ki… piyadalar kimi

● Entuziazm nümayiş etdirin; sizdə həvəs yoxdursa, dinləyicilərdə niyə olmalıdır ki?

düşünün!

● Texniki dəqiqliyə görə Nobel mükafatı qazanmağa çalışmayın.

● Sadə və yığcam danışın!

49

50

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

ALƏTLƏRDƏSTİ

TƏQDİMAT ÜÇÜN

YARDIMÇI VASİTƏLƏR

Görülən, eşidilən və hiss edilən

vasitələrdən necə istifadə etməli?

51

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

İNFORMASİYANIN QƏBULU

ALƏTLƏR

DƏSTİ

ALƏTLƏR

DƏSTİ

İnsan beyni məlumatı (yaxud verilənləri) görərək, eşidərək və ya digər duyğu orqanları vasitəsilə hiss edərək T

(məs., dad, qoxu, lamisə və ya taktil) qəbul edir və yadda saxlayır.

ƏQDİMAT ÜÇÜN

Hər iştirakçının məlumatı (və ya verilənləri) yadda saxlamaq üçün üstünlük verdiyi yalnız bir kanal olur, daha dəqiq desək, digərləri ilə müqayisədə yalnız bir duyğu orqanı vasitəsilə qəbul etdikləri məlumatı daha yaxşı YARDIMÇI VASİTƏLƏR

yadda saxlayırlar. Şəxsi auditoriyamın üzvləri arasında apardığım sorğuya əsasən deyə bilərəm ki, iştirakçıların 51 %-i vizual məlumatı, yəni gördüklərini, yalnız 7 %-i isə dinlədikləri mətnləri/mühazirələri və

Görülən, eşidilən və hiss edilən

səsləri daha uzun müddət yadda saxlayırlar. Təəccüblü olsa da, iştirakçıların 42 %-i daxilən keçirdikləri hissləri, eləcə də dadları, qoxuları və taktil təcrübələri asanlıqla yadda saxladığını söyləyir. Odur ki, peşəkar vasitələrdən necə istifadə etməli?

spikerlər auditoriyanın böyük qisminin "tələbinə uyğunlaşmaq" üçün geniş çeşiddə "məlumat ötürücüləri"ndən istifadə edirlər!

Gördüklərini daha yaxşı yadda saxlayanlar üçün:

● Şəkil, diaqram və ya qrafiklər ● Vərəqli lövhə ● Elan lövhəsi ● Ağ lövhə ● Notbuk ● Videoproyektor ● "PowerPoint" slaydları ● Əyani vəsait və aksesuarlar ● Video/DVD çarxlar ● Bədii təsvir Eşitdiklərini daha yaxşı yadda saxlayanlar üçün: ● Musiqi (əhvalın/illüstrasiyaların dəyişməsi üçün CD-lər və ya MP3) ● Səs effektləri ● Audiofəndlər ● Yamsılamalar və ya təqlidi səslər

Digər duyğu orqanları və ya daxilən keçirdikləri hisslər vasitəsilə daha yaxşı yadda saxlayanlar üçün: ● Musiqi (emosiyanın/əhvalın yaradılması) ● Çap materialları ● Sözlü təsvirlər ● Lətifələr ● Metaforalar ● İbrətamiz hekayətlər ● Qoxular ● Dadlar ● Çarpaz hissiyyat 51

52

Hisslər faktlardan daha çox yadda qalır!

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

ALƏTLƏR

TƏQDİMATIN "QƏZA-XİLASETMƏ" DƏSTİ

DƏSTİ

YAPIŞQANLI LENT

(vərəqləri/plakatları

YUXARIYA, təhlükəli naqilləri

TAYMER

QALIN UCLU VƏ RƏNGLİ MARKERLƏR

AŞAĞIYA yapışdırmaq üçün)

(silinən və silinməyən)

CİB BIÇAĞI VƏ YA KƏSİCİ DƏST

OFİS PLASTİLİNİ

(ağlınıza gəlməyən hər şey üçün)

53

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

VİZUAL VASİTƏLƏR ÜZRƏ

ALƏTLƏR

TƏQDİMATIN "QƏZA-XİLASETMƏ" DƏSTİ

DƏSTİ

MƏSLƏHƏTLƏR

SLAYDLAR VƏ ÇEVRİLƏN VƏRƏQLİ LÖVHƏLƏR

ÜÇÜN QIZIL QAYDALAR (“FLICK”)

Çərçivə (“F – Frame”)

● bütün vizual vasitələr/materiallar üçün standart çərçivədən istifadə edin; YAPIŞQANLI LENT

● loqotip və ya numerasiya sistemi yaradın.

(vərəqləri/plakatları

YUXARIYA, təhlükəli naqilləri

TAYMER

QALIN UCLU VƏ RƏNGLİ MARKERLƏR

Hərflər (“L – Letters”)

● İRİ və RAHAT OXUNAN ŞRİFTLƏRDƏN istifadə edin.

AŞAĞIYA yapışdırmaq üçün)

(silinən və silinməyən)

● 10 metr məsafədən oxumaq mümkün olsun!

● ("PowerPoint" slaydlarında) mətnlər 30–50 pt ölçüdə olmalıdır;

● ("PowerPoint" slaydlarında) başlıqlar 70–100 pt ölçüdə olmalıdır.

Təsvirlər (“I – Images”) ● hər vizual materialda, ən azı, bir TƏSVİRDƏN/LOQOTİPDƏN/

QRAFİKDƏN istifadə edin.

Rəng (“C – Colour”)

● hər bir vizual materialda qaradan əlavə, ən azı, bir fərqli rəngdən istifadə edin.

Sadə və yığcam danışın! ● yalnız bir mövzunu əhatə edin; maddə ayırıcıları və açar sözləri unutmayın; CİB BIÇAĞI VƏ YA KƏSİCİ DƏST

OFİS PLASTİLİNİ

(“K – KISS" ("Keep it ● hər slaydda maksimim 6 cümlə olmalıdır; (ağlınıza gəlməyən hər şey üçün) 53

54

short and simple"): ● hər cümlədə isə maksimim 6 söz olmalıdır.

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

CİDDİ XƏBƏRDARLIQ

VİZUAL YUXUGƏTİRİCİ

Rəhbərliyin təqdimatlarında gördüyüm vizual materialların, demək olar ki, hamısı sanki məni yatızdırmaq üçün hazırlanıb – bir növ, vizual "Dimedrol"dur.

Başdan sonadək söz yığını, uzun-uzadı məzmun, səliqəsiz tərtibat, heç bir təsvirin olmaması, rəngsizlik təqdimatı cansıxıcı bir hala salır. Bir neçə belə slayddan sonra gözlərim o qədər yorulur ki, öz-özünə yumulmağa başlayır.

Təəssüf ki, təqdimatlar üçün yeni proqram təminatının meydana çıxması vəziyyəti daha da korlayıb! İndi təqdimatlar, sadəcə, bərbad deyil, peşəkarcasına

bərbaddır! Korporativ imicinizi əks etdirən

proqramda nə yazılmasından asılı olmayaraq,

fərqli mesajların çatdırılması üçün eyni

dizayndan dəfələrlə istifadə etdikdə

hətta yaxşı tərtib edilmiş

slayd da yuxu gətirir.

55

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

CİDDİ XƏBƏRDARLIQ

CİDDİ XƏBƏRDARLIQ!

VİZUAL YUXUGƏTİRİCİ

Bu yaxınlarda keçirilmiş konfransda hər bir qeyri-peşəkar spikerin peşəkarcasına görünən Rəhbərliyin təqdimatlarında gördüyüm vizual materialların, demək olar ki, hamısı sanki məni yatızdırmaq üçün hazırlanıb – bir növ, vizual "Dimedrol"dur.

hər bir slaydında sözləri və/və ya

rəqəmləri saydım!

Başdan sonadək söz yığını, uzun-uzadı məzmun, səliqəsiz tərtibat, heç bir təsvirin olmaması, rəngsizlik təqdimatı cansıxıcı bir hala Ciddi təqdimatçılardan birinin salır. Bir neçə belə slayddan sonra gözlərim o qədər yorulur ki, 37 slaydının hər birində orta hesabla öz-özünə yumulmağa başlayır.

95 söz və ya rəqəm var idi. Konfrans

Təəssüf ki, təqdimatlar üçün yeni proqram təminatının üçün ümumi orta göstərici isə hər meydana çıxması vəziyyəti daha da korlayıb! İndi

slayd üçün 76 sözdən ibarət idi.

təqdimatlar, sadəcə, bərbad deyil, peşəkarcasına

bərbaddır! Korporativ imicinizi əks etdirən

Demək olar ki, hər bir spiker bir kəlməni

proqramda nə yazılmasından asılı olmayaraq,

belə ötürmədən bütün mətni oxuyurdu!

fərqli mesajların çatdırılması üçün eyni

Bəziləri: "Siz oxuya bilmirsiniz, burada

dizayndan dəfələrlə istifadə etdikdə

yazılıb ki…" – deyə bizim üçün oxumağa

hətta yaxşı tərtib edilmiş

başlayırdılar. Bəziləri hətta ekrana baxaraq

slayd da yuxu gətirir.

oxuyurdular. Bəziləri isə oxumağa çalışır, amma

oxuya bilmirdilər, buna görə də onlar başqa

şeylər haqqında danışarkən slaydları özümüz

55

56 oxumağa çalışırdıq!

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

Rejissorların istifadə etdiyi "kadr planlaması" üsulundan istifadə edin:

● Bir slaydda fəsil başlıqlarını yazın.

● Hər bir fəsil başlığına bir slayd ayıraraq başlıca (3-5) məqamların xülasəsini verin.

● Hər fəslin hər bir məqamına/mövzusuna bir slayd ayırın.

● Hər bir slaydda seriya adını və səhifə nömrəsini qeyd edin.

● Əsas mesajı slaydın mərkəzində yazın.

● Əsas mesaj üçün boş yerin yalnız 2/3-dən istifadə edin.

● Hər slayda, ən azı, bir illüstrasiya daxil edin.

SƏH. 54-DƏ VERİLMİŞ VİZUAL STANDARTLARLA

BA

QEYD ĞLI QIZIL QAYDALARA İSTİNAD EDİN.

57

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

Rejissorların istifadə etdiyi "kadr planlaması" üsulundan istifadə edin: Siz, demək olar ki, hər dəfə təqdimatla çıxış etmək istədikdə, çıxış etməli olduqda və ya buna ehtiyac duyduqda dinləycilər bütün hekayəni bilmək istəməyəcəklər və ya buna ehtiyacları olmayacaq! Başqalarının təqdimatında dinləyici olarkən özünüzü necə hiss ● Bir slaydda fəsil başlıqlarını yazın.

etdiyinizi xatırlayın. Mükəmməl slaydlardan ibarət təqdimat sənəti qısaca olaraq aşağıdakı ● Hər bir fəsil başlığına bir slayd ayıraraq başlıca (3-5) məqamların xülasəsini verin.

şəkildə ümumiləşdirilə bilər:

● Hər fəslin hər bir məqamına/mövzusuna bir slayd ayırın.

● Hər bir slaydda seriya adını və səhifə nömrəsini qeyd edin.

CÜRƏTLİ OLUN – Kütlənin ardınca getməyin. Rəng və illüstrasiyalardan istifadə edin.

● Əsas mesajı slaydın mərkəzində yazın.

Uyğun fotoşəkillərdən və ya qrafik elementlərdən istifadə etmək üçün vaxt ayırın. SÖZLƏR

● Əsas mesaj üçün boş yerin yalnız 2/3-dən istifadə edin.

VİZUAL VƏSAİT DEYİL. İriölçülü şriftlərdən istifadə edin. Qrammatikanı unudun!

● Hər slayda, ən azı, bir illüstrasiya daxil edin.

LAKONİK OLUN – Diqqətinizi mövzuya yönəldin. Əsas mesaj nədir? Təfərrüatları unudun; slaydların sayını minimuma necə endirə bilərsiniz?

SƏH. 54-DƏ VERİLMİŞ VİZUAL STANDARTLARLA

BA

QEYD ĞLI QIZIL QAYDALARA İSTİNAD EDİN.

DƏQİQ OLUN – Sizə ayrılmış müddət bitmədən təqdimatınızı yekunlaşdırmağa çalışın.

Mesajınızın nə dərəcədə vacib olmasına baxmayaraq, hər kəs sizi təqdir edəcək.

57

58

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

İLLÜSTRASİYALAR

● Aşağıdakı illüstrasiya nümunəsi göstərir ki, Keniyada odun sobalarından istifadə nəticəsində

ildə 25 milyon ABŞ dollarına qənaət edilir və meşələrin qırılmasının qarşısı alınır.

25 000 000 $ 59

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

İLLÜSTRASİYALAR

İLLÜSTRASİYALAR

● Maliyyə mövzusundakı bir təqdimatdan slayd nümunəsi: maliyyə işləri gəmi

● Aşağıdakı illüstrasiya nümunəsi göstərir ki, Keniyada odun sobalarından istifadə nəticəsində

hidrolokatorunun funksiyaları ilə müqayisə edilir.

ildə 25 milyon ABŞ dollarına qənaət edilir və meşələrin qırılmasının qarşısı alınır.

MALİYYƏ

TƏHLÜKƏ

ZONASI

HİDROLOKATOR

FÜRSƏT

ZONASI

25 000 000 $ 59

60

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

("POWERPOINT")

İLLÜSTRASİYALAR

Təsvirlər

Özünüzə aid istənilən rəsm, fotoşəkil, karikatura, qrafik təsvir və s. "PowerPoint"

təqdimatına daxil edə bilərsiniz. Yeni və ya fərqli bir təsvir axtarırsınızsa, başlıq panelində

"Daxil et" ("Insert") bölməsini basan kimi "Onlayn şəkillər" ("Online Pictures") simgəsini görəcəksiniz. Burada bir-birindən fərqli çoxsaylı təsvirlər arasından seçim etmək imkanınız olacaq. Unutmayın ki, təsvirin müəlliflik hüquqları ilə qorunmadığını mütləq dəqiqləşdirməlisiniz.

Animasiyalar

"PowerPoint" proqramının 50-yə yaxın "animasiyası" mətn və ya təsvirləri ekranda müxtəlif formalarda hərəkət etdirməklə istənilən slayda ustalıqla video effekti verə bilir. Sadəcə, belə bir effekti vermək istədiyiniz mətn və ya təsviri seçin, başlıq panelində "Animasiyalar"

("Animations") bölməsinə keçib sıralanan animasya üslublarından birini və ya "Animasiya əlavə et" ("Add Animation") simgəsini basın.

Xəbərdarlıq! İfrata varmayın. İnsanlar sadəcə görünüş xatirinə "sayrışan" və ara vermədən ekranda "şütüyən" mətnlərdən yorulurlar.

61

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

("POWERPOINT")

("POWERPOINT")

İLLÜSTRASİYALAR

VİDEO

Təsvirlər

Təqdimatlar zamanı videoçarxları nümayiş etdirməyin üç əsas üsulu var: Özünüzə aid istənilən rəsm, fotoşəkil, karikatura, qrafik təsvir və s. "PowerPoint"

təqdimatına daxil edə bilərsiniz. Yeni və ya fərqli bir təsvir axtarırsınızsa, başlıq panelində

● ayrıca videopleyer/sərt disk və TV ekranı vasitəsilə;

"Daxil et" ("Insert") bölməsini basan kimi "Onlayn şəkillər" ("Online Pictures") simgəsini ● notbukunuzun sərt diskinə DVD daxil edib videoproyektor vasitəsilə geniş ekranda görəcəksiniz. Burada bir-birindən fərqli çoxsaylı təsvirlər arasından seçim etmək imkanınız auditoriyaya nümayiş etdirərək (videoçarx kompüterinizə quraşdırılmış mediapleyer olacaq. Unutmayın ki, təsvirin müəlliflik hüquqları ilə qorunmadığını mütləq vasitəsilə avtomatik nümayiş olunacaq); dəqiqləşdirməlisiniz.

● videoçarxlarınızı/filminizi birbaşa "PowerPoint" təqdimatına daxil edərək: bunun üçün Animasiyalar seçdiyiniz videoçarxı (və ya videoçarxın fraqmentini) "PowerPoint"üçün uyğun "PowerPoint" proqramının 50-yə yaxın "animasiyası" mətn və ya təsvirləri ekranda müxtəlif formatda sərt diskə köçürməli, daha sonra "Daxil et" ("Insert") funksiyasının köməyi ilə

formalarda hərəkət etdirməklə istənilən slayda ustalıqla video effekti verə bilir. Sadəcə, müvafiq slayda daxil etməlisiniz.

belə bir effekti vermək istədiyiniz mətn və ya təsviri seçin, başlıq panelində "Animasiyalar"

(Həmçinin bax: səh. 75)

("Animations") bölməsinə keçib sıralanan animasya üslublarından birini və ya "Animasiya əlavə et" ("Add Animation") simgəsini basın.

Xəbərdarlıq! İfrata varmayın. İnsanlar sadəcə görünüş xatirinə "sayrışan" və ara vermədən ekranda "şütüyən" mətnlərdən yorulurlar.

61

62

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

("POWERPOINT")

SƏS EFFEKTLƏRİ

"PowerPoint" proqramındakı səs effektləri

"PowerPoint" proqramının "İstifadəçi animasiyası" ("Custom Animation") bölməsində

mətnlərə və ya hərəkət edən obyektlərə əlavə edə biləcəyiniz 20-yə yaxın səs effekti mövcuddur. Həmçinin proqramın 2007-ci il versiyasında "Daxil et" ("Insert") bölməsinə

girib, "Səslər" ("Sounds") simgəsini basmaqla şimşək səsindən gitara melodiyasına və ya klassik musiqiyə qədər geniş çeşiddə səs effektləri tapa bilərsiniz.

Öz musiqinizi/səs effektlərinizi təqdimata necə daxil etməli?

Öz musiqi və ya səsli fraqmentlərinizi "WAV" və ya MP3 formatında yaradıb, onları slaydlara elə daxil edə bilərsiniz ki, müvafiq slaydı açanda həmin fraqment və ya musiqi səslənər və ya bir neçə slaydda səslənməyə davam edər.

Səs effektləri və musiqinin daxil edilməsi haqqında daha ətraflı məlumat üçün www.presentationmagazine.com/powerpoint.htm səhifəsinə baş çəkə bilərsiniz.

63

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

("POWERPOINT")

("POWERPOINT")

SƏS EFFEKTLƏRİ

EKRAN GÖRÜNTÜSÜ ("PRİNT SCREEN")

"PowerPoint" proqramındakı səs effektləri Hər hansı veb-səhifənin şəklini və başqa illüstrasiyaları "PowerPoint" proqramının "İstifadəçi animasiyası" ("Custom Animation") bölməsində

slaydlarınıza daxil etməyin çox sadə bir üsulu da

mətnlərə və ya hərəkət edən obyektlərə əlavə edə biləcəyiniz 20-yə yaxın səs effekti kompüterinizdəki "Ekran görüntüsü" ("Print Screen") mövcuddur. Həmçinin proqramın 2007-ci il versiyasında "Daxil et" ("Insert") bölməsinə

funksiyasından istifadə etməkdir.

girib, "Səslər" ("Sounds") simgəsini basmaqla şimşək səsindən gitara melodiyasına və ya Ekranınızdakı görüntünü istənilən vaxt klaviaturada klassik musiqiyə qədər geniş çeşiddə səs effektləri tapa bilərsiniz.

"Ekran görüntüsü" ("Print Screen/SysRq") düyməsini sıxaraq mübadilə buferinə köçürə bilərsiniz.

Öz musiqinizi/səs effektlərinizi təqdimata necə daxil etməli?

Sonra "PowerPoint" slaydını açıb "Ctrl" və "V"

Öz musiqi və ya səsli fraqmentlərinizi "WAV" və ya MP3 formatında yaradıb, onları düymələrini eyni anda sıxmaqla həmin şəkli slaydlara elə daxil edə bilərsiniz ki, müvafiq slaydı açanda həmin fraqment və ya musiqi slayda daxil edə bilərsiniz – eynilə hər hansı səslənər və ya bir neçə slaydda səslənməyə davam edər.

"kəs və yapışdır" əməliyyatında olduğu kimi.

Lakin unutmayın ki, hər veb-səhifəni 10 metr

Səs effektləri və musiqinin daxil edilməsi haqqında daha ətraflı məlumat üçün məsafədən kiçik bir videoproyeksiya www.presentationmagazine.com/powerpoint.htm səhifəsinə baş çəkə bilərsiniz.

ekranından oxumaq heç də asan deyil!

(Bax: səh. 54 və 67).

63

64

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

VEB-SAYTIN REAL VAXT REJİMİNDƏ NÜMAYİŞİ

Əksər konfrans zallarında siz notbukunuzu onlayn rejimə qoşaraq veb-saytları hamının görə biləcəyi şəkildə geniş ekrana proyeksiya edə bilərsiniz.

Təqdimat zamanı veb-saytın "canlı yayım"ı əsas mesajınızı çatdırmağın ən qısa yolu ola bilər. Lakin ehtiyatlı olun və lazımsız düymələri basmayın – bəzən insan həyəcanlı olanda bu baş verə bilir.

Əvvəlcədən veb-saytın linkini slayda daxil edə və təqdimat zamanı sadəcə linki basmaqla birbaşa səhifəyə keçə bilərsiniz. İşinizi elə tutun və elə hazırlaşın ki, sizə lazım olan səhifəni istənilən anda cəld aça bilə və auditoriyanı gözlətməyəsiniz. Saytı nümayiş etdirməyə hazır olana qədər proyektorun ekranını söndürün, unutmayın ki, lazımi səhifəni açmaq nə qədər uzun çəkərsə, auditoriya bir o qədər səbirsizlənəcək və vurnuxmağa başlayacaq.

Real vaxt rejimində veb-sayt linklərindən effektiv istifadə ilə bağlı əlavə məlumat üçün www.pptfaq.com səhifəsinə baş çəkə bilərsiniz.

65

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

VEB-SAYTIN REAL VAXT REJİMİNDƏ NÜMAYİŞİ

VEB-KAMERADAN İSTİFADƏ

Əksər konfrans zallarında siz notbukunuzu onlayn rejimə qoşaraq veb-saytları hamının Müsahibələr və canlı bağlantılar görə biləcəyi şəkildə geniş ekrana proyeksiya edə bilərsiniz.

Texniki təminat nöqteyi-nəzərindən bir az mürəkkəb təsir bağışlasa da, auditoriyada Təqdimat zamanı veb-saytın "canlı yayım"ı əsas mesajınızı çatdırmağın ən qısa yolu ola olmayan həmkarınız və ya tanıdığınız bir ekspertlə veb-kamera vasitəsilə canlı bağlantı bilər. Lakin ehtiyatlı olun və lazımsız düymələri basmayın – bəzən insan həyəcanlı olanda quraraq (ayrıca vizual material kimi və ya slaydların arasında) müsahibə götürə, yaxud bu baş verə bilir.

nəyisə nümayiş etdirə bilər və bununla da təqdimatınıza bir qədər rəng qata bilərsiniz.

Əvvəlcədən veb-saytın linkini slayda daxil edə və təqdimat zamanı sadəcə linki basmaqla Nümunələr: birbaşa səhifəyə keçə bilərsiniz. İşinizi elə tutun və elə hazırlaşın ki, sizə lazım olan səhifəni ● İR (İnsan resursları) şöbəsinin rəhbəri ilə yeni siyasət haqqında sual-cavab sessiyası; istənilən anda cəld aça bilə və auditoriyanı gözlətməyəsiniz. Saytı nümayiş etdirməyə hazır ● CEO-nun ("chief executive officer" - baş icraçı direktor) vacib mesajı; olana qədər proyektorun ekranını söndürün, unutmayın ki, lazımi səhifəni açmaq nə qədər ● texniki işçi tərəfindən yeni məhsulun nümayişi; uzun çəkərsə, auditoriya bir o qədər səbirsizlənəcək və vurnuxmağa başlayacaq.

● satış mütəxəssisinin sahədən hesabatı;

● İnzibati-təsərrüfat şöbəsinin rəhbəri ilə yeni bina ilə qısaca tanışlıq.

Real vaxt rejimində veb-sayt linklərindən effektiv istifadə ilə bağlı əlavə məlumat üçün www.pptfaq.com səhifəsinə baş çəkə bilərsiniz.

"Canlı bağlantı" quracağınız həmkarınızı əvvəlcədən təlimatlandırın və

hazırlıqlı

Məsləhət

şəkildə xətdə gözləməyi tapşırın: həmin an yetişəndə bağlantını elə qurun ki, danışdıqlarınızla müsahibə və ya görüntü arasında əlaqə "yerində və məqamında"

yaranmış olsun. Unutmayın ki, Mörfi qanunları məhz belə hallarda özünü göstərir!

65

66

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

TƏHLÜKƏLƏR: MƏSLƏHƏTLƏR VƏ XƏBƏRDARLIQLAR

MƏSLƏHƏTLƏR

Səh. 54-də qeyd edilmiş qızıl qaydaları yaddaşınıza həkk edin.

Unutmayın ki, texniki cəhətdən düşünülmüş və düzgün hazırlanmış, yaxud asanlıqla əldə

edilən hər şey vizual baxımdan yaxşı görünməyə bilər.

Auditoriyanın "gözünü elmlə qamaşdırmağa" və ya nitqinizi terminlərlə bəzəməyə

çalışmayın... Dəfələrlə şahidi olmuşam ki, potensial baxımdan mükəmməl təqdimatlar

"texniki ifratavarma" nəticəsində uğursuzluqla bitərək və ya "iflasa uğrayaraq" (bəzən sözün həqiqi mənasında) Mörfi qanunlarının ixtiyarına verilir.

Sadə və təsirli danışın.

XƏBƏRDARLIQLAR

Klaviaturadan istifadə məharətinizi nümayiş etdirməyə çalışmayın. Dinləyicilər təqdimata ona görə gəlmirlər ki, masanızın ətrafına toplanıb çiyninizin üzərindən kompüterinizə

boylanaraq dəyərli vaxtlarını sizin klaviatura üzərində necə "şütüdüyünüzü" seyr etmək üçün sərf etsinlər: onları yalnız peşəkar təqdimat maraqlandırır.

Sadə və təsirli danışmağı unutmayın!

67

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

SLAYDLARLA BAĞLI MƏSLƏHƏTLƏR

VƏRƏQLİ LÖVHƏ

TƏHLÜKƏLƏR: MƏSLƏHƏTLƏR VƏ XƏBƏRDARLIQLAR

MƏSLƏHƏTLƏR

Yüksək texnologiyaların getdikcə həyatımıza daha çox daxil olmasına, rəngarəng, Səh. 54-də qeyd edilmiş qızıl qaydaları yaddaşınıza həkk edin.

musiqili və çoxfunksiyalı "PowerPoint" proqramının mövcudluğuna baxmayaraq Unutmayın ki, texniki cəhətdən düşünülmüş və düzgün hazırlanmış, yaxud asanlıqla əldə

(bəlkə də, məhz bu səbəbdən), kiçik və ya ortaölçülü auditoriyalar qarşısında çıxış edən edilən hər şey vizual baxımdan yaxşı görünməyə bilər.

təqdimatçıların üçayaqlı köhnə və xeyirxah dostu – vərəqli lövhənin populyarlığı artmağa davam edir.

Auditoriyanın "gözünü elmlə qamaşdırmağa" və ya nitqinizi terminlərlə bəzəməyə

çalışmayın... Dəfələrlə şahidi olmuşam ki, potensial baxımdan mükəmməl təqdimatlar

"texniki ifratavarma" nəticəsində uğursuzluqla bitərək və ya "iflasa uğrayaraq" (bəzən Niyə? Çünki: sözün həqiqi mənasında) Mörfi qanunlarının ixtiyarına verilir.

● (əksər proyeksiya ekranlarından fərqli olaraq) portativdir; Sadə və təsirli danışın.

● əvvəlcədən hazırlamaq mümkündür;

● səmimi və daha qeyri-rəsmi ab-hava yaradır;

XƏBƏRDARLIQLAR

● elə bir quruluşa malikdir ki, yerindəcə hazırlamaq olur, xüsusilə də auditoriyanın Klaviaturadan istifadə məharətinizi nümayiş etdirməyə çalışmayın. Dinləyicilər təqdimata köməyi ilə; ona görə gəlmirlər ki, masanızın ətrafına toplanıb çiyninizin üzərindən kompüterinizə

boylanaraq dəyərli vaxtlarını sizin klaviatura üzərində necə "şütüdüyünüzü" seyr etmək ● İSTİFADƏSİ RAHATDIR!

üçün sərf etsinlər: onları yalnız peşəkar təqdimat maraqlandırır.

Sadə və təsirli danışmağı unutmayın!

67

68

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

LÖVHƏDƏN İSTİFADƏ İLƏ BAĞLI TÖVSİYƏLƏR

HAZIRLIQ

GÖRÜNMƏZ BAŞLIQ KÜNC YAZISI ƏVVƏLCƏDƏN HAZIRLANMIŞ

Boş yerin çatacağından, xəttinizdən

Yuxarı küncdən qeydlərinizi

Əsas diaqramları əvvəlcədən

nə yazacağınızdan/çəkəcəyinizdən və s.

yazmaq üçün istifadə edin.

hazırlayın.

əmin olmayanda əvvəlcədən

Kiçik hərflərlə yazın, heç

başlıqları karandaşla səthi və

kimin diqqətini çəkməyəcək!

69

uzaqdan oxunmayacaq şəkildə yazın.

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

LÖVHƏDƏN İSTİFADƏ İLƏ BAĞLI TÖVSİYƏLƏR

LÖVHƏDƏN İSTİFADƏ İLƏ

HAZIRLIQ

BAĞLI TÖVSİYƏLƏR

YAZI QAYDALARI

GÖRÜNMƏZ BAŞLIQ KÜNC YAZISI ƏVVƏLCƏDƏN HAZIRLANMIŞ

CƏLBEDİCİ

● Hər vərəqə bir başlıq yazın.

● Maddə ayırıcısından istifadə edin

(eynilə bu səhifədəki kimi).

● Ən azı, iki tünd rəngdən istifadə edin.

BÖYÜK VƏ QALIN

● Qalın uclu markerlərdən istifadə edin

(öz markerinizi gətirin!)

● Yazdıqlarınız 10 metr məsafədən oxunmalıdır!

Boş yerin çatacağından, xəttinizdən

Yuxarı küncdən qeydlərinizi

Əsas diaqramları əvvəlcədən

nə yazacağınızdan/çəkəcəyinizdən və s.

yazmaq üçün istifadə edin.

hazırlayın.

əmin olmayanda əvvəlcədən

Kiçik hərflərlə yazın, heç

BÖYÜK HƏRFLƏRLƏ YAZILMIŞ AÇAR SÖZLƏR

başlıqları karandaşla səthi və

kimin diqqətini çəkməyəcək!

69

uzaqdan oxunmayacaq şəkildə yazın.

70 ● Heç vaxt cümlə yazmayın!

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

LÖVHƏDƏN İSTİFADƏ İLƏ BAĞLI TÖVSİYƏLƏR

YAZI QAYDALARI

Başlıqlarınızı fərdiləşdirmək,

daha maraqlı və cəlbedici

etmək üçün mümkün

olduqca komik rəsm və

illüstrasiyalardan

istifadə edin.

71

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

LÖVHƏDƏN İSTİFADƏ İLƏ BAĞLI TÖVSİYƏLƏR

LÖVHƏDƏN İSTİFADƏ İLƏ BAĞLI TÖVSİYƏLƏR

YAZI QAYDALARI

YAZI QAYDALAR

Başlıqlarınızı fərdiləşdirmək,

Duruş

daha maraqlı və cəlbedici

Hər dəfə üzünüzü lövhəyə çevirəndə sizin

etmək üçün mümkün

səsiniz, iştirakçıların isə diqqəti itir.

olduqca komik rəsm və

illüstrasiyalardan

Bir halda ki həm yazıb, həm də auditoriya

istifadə edin.

ilə üz-üzə dayana bilməzsiniz (əlbəttə,

akrobat deyilsinizsə!), onda:

● yazın (bir neçə söz/saniyə);

● dönün və danışın;

● yazın (bir neçə söz/saniyə;

● dönün və danışın.

71

72

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

YAZI QAYDALARI

73

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

YAZI QAYDALARI

AĞ LÖVHƏ

Bəli – ağ lövhələr hələ də istifadə olunur və üstəlik, istifadə dərəcəsinə görə, vərəqli lövhələrdən heç də geri qalmır, hətta düzgün istifadə edilərsə, müzakirənin gedişatında ağla gələn "ani" fikirlərin qeyd olunması, nümunələrin sürətlə göstərilməsi, öyrənilən məqamların dinamik illüstrasiyası üçün daha universal bir vasitə ola bilər.

Yazın! ● Qara lövhələri əvəz edir (məktəb xatirələri).

● Beyin fırtınası üçün ideal vasitədir.

● Rəngləri tez-tez dəyişin.

● Yalnız ağ lövhələr üçün nəzərdə tutulan markerlərdən istifadə edin.

Yapışdırın! ● Qrup müzakirələrinin xülasəsini – yalnız açar söz və ya ifadələri yapışqanlı qeyd kağızlarına yazın və ağ lövhəyə yapışdırın.

● Sonra həmin kağızları müəyyən sütun və ya kateqoriyalar üzrə

qruplaşdırın; onların arasında əlaqəni göstərmək və ya gözəçarpan qruplaşmalar ətrafında izahedici dairələr çəkmək üçün markerlərdən istifadə edin.

73

74

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

VIDEO

Müasir multimedia dünyasında videoyazı peşəkar təqdimatçılar üçün, faktiki olaraq, əvəzedilməz bir vasitədir. Bu vasitədən istifadənin üstünlükləri və çatışmazlıqları aşağıdakılardan ibarətdir:

● peşəkar və dinamikdir;

● iştirakçıların təcrübəsi/gözləntilərinə uyğundur;

● "PowerPoint" təqdimatına daxil etmək mümkündür;

● videoyazı vasitəsilə əksər hallarda mesajı dəqiqliklə çatdırmaq olmur;

● lazımi avadanlığı almaq, icarəyə götürmək və ya videoyazını endirmək baha başa gəlir; ● texniki cəhətdən Mörfi qanunlarına tabedir.

Kompüterinizdə öz videoçarxınızı yaradın və ya başqa videoçarxlar üzərində montaj işləri Məsləhət

aparın. Bu yolla, tam peşəkar olmasa da, orijinal nümunələr əldə edəcəksiniz!

75

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

VIDEO

DANIŞAN DİVAR

Bulud

Müasir multimedia dünyasında videoyazı peşəkar təqdimatçılar üçün, faktiki olaraq, əvəzedilməz bir vasitədir. Bu vasitədən istifadənin üstünlükləri və çatışmazlıqları aşağıdakılardan ibarətdir: Yapışqanlı

qeyd kağızı

● peşəkar və dinamikdir;

● iştirakçıların təcrübəsi/gözləntilərinə uyğundur;

● "PowerPoint" təqdimatına daxil etmək mümkündür;

● videoyazı vasitəsilə əksər hallarda mesajı dəqiqliklə çatdırmaq olmur;

● lazımi avadanlığı almaq, icarəyə götürmək və ya videoyazını endirmək Altıbucaqlı qeyd kağızları

baha başa gəlir;

(qruplaşdırma üçün)

Standart

● texniki cəhətdən Mörfi qanunlarına tabedir.

Sancılan qeyd kağızları

qeyd kağızları

(kateqoriyalar üçün)

Kompüterinizdə öz videoçarxınızı yaradın və ya başqa videoçarxlar üzərində montaj işləri Məsləhət

aparın. Bu yolla, tam peşəkar olmasa da, orijinal nümunələr əldə edəcəksiniz!

Yerindəcə qruplaşdırma və

təsnifləşdirmə imkanı yaradır.

75

76

Standart və ya sifarişlə hazırlanmış yapışqanlı qeyd

kağızlarından istifadə edə bilərsiniz:çevik və asan üsul.

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

MUSİQİ VƏ SƏS EFFEKTLƏRİNDƏN İSTİFADƏ

Təqdimatınızda musiqi yazılarından aşağıdakı məqsədlərlə istifadə edə bilərsiniz:

● təqdimatın əvvəlində iştirakçılar zala daxil olub bir-birini salamlayan və əyləşən zaman səmimi ab-hava yaratmaq üçün; ● çay və qəhvə fasilələri/adi fasilələr zamanı fon musiqisi kimi;

● təqdimata başlayan zaman "sürpriz" açılış etmək üçün;

● xüsusi mesajları çatdırarkən onlara uyğun ab-hava yaratmaq üçün (film musiqisi, tematik melodiyalar, səs effektləri və s.); ● hər hansı mahnıdan bir parça səsləndirərək fikrinizi məzəli və ya əyləncəli şəkildə izah etmək üçün (məsələn: müştəri xidmətləri barədə təqdimat zamanı: "You can't always get what you want" ("Hər zaman hər istədiyini əldə edə bilməzsən"), "Help" ("Kömək et"), "Keep the customer satisfied" ("Müştərini məmnun et") və s.). Auditoriyanın böyük bir qisminin zövqünü oxşaya bilmək üçün əksəriyyətimizin yaddaşına həkk olmuş retro mahnılardan istifadə edin.

QEYD: Öz MP3 pleyer və səsgücləndiricilərinizi konfrans zalına apara və ya musiqi parçalarını/səs fraqmentlərini əvvəlcədən "PowerPoint" təqdimatına daxil edə (bax: səh. 63), yaxud sadəcə notbukunuzdan musiqi mərkəzi kimi istifadə edə bilərsiniz. Musiqi/lisenziya qaydalarını nəzərə almağı unutmayın.

77

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

MUSİQİ VƏ SƏS EFFEKTLƏRİNDƏN İSTİFADƏ

CD/MP3 PLEYER

SƏS YAZISI

Təqdimatınızda musiqi yazılarından aşağıdakı məqsədlərlə istifadə edə bilərsiniz: Səs yazıları aşağıdakı məqsədlərlə istifadə edilə bilər: ● təqdimatın əvvəlində iştirakçılar zala daxil olub bir-birini salamlayan və əyləşən zaman səmimi ab-hava yaratmaq üçün; ● mesajları aydınlaşdırmaq üçün əyani nümunə kimi (məsələn, satıcı-müştəri dialoqları); ● çay və qəhvə fasilələri/adi fasilələr zamanı fon musiqisi kimi;

● öyrənilmiş rəylərə nümunə kimi (bazar araşdırması zamanı keçirilən müsahibələr və s.); ● təqdimata başlayan zaman "sürpriz" açılış etmək üçün;

● iştirakçılar arasında olmayan həmkarınızın fikrilərini təqdimatda səsləndirmək üçün; ● xüsusi mesajları çatdırarkən onlara uyğun ab-hava yaratmaq üçün (film musiqisi, tematik melodiyalar, səs effektləri və s.); ● təqdimata məzəli əhvalatlar və ya lətifələr daxil etmək üçün;

● hazırki radio reklamlarından/tendensiyalarından nümunələr səsləndirmək üçün.

● hər hansı mahnıdan bir parça səsləndirərək fikrinizi məzəli və ya əyləncəli şəkildə izah etmək üçün (məsələn: müştəri xidmətləri barədə təqdimat zamanı: "You can't always Səhvlərinizdən dərs çıxarmaq üçün təqdimatınızın "səsini yazmağa" nə deyirsiniz?

get what you want" ("Hər zaman hər istədiyini əldə edə bilməzsən"), "Help" ("Kömək et"), "Keep the customer satisfied" ("Müştərini məmnun et") və s.). Auditoriyanın Səs nümunələrini yazan zaman hər bir nümunə arasında çox az boşluq buraxın.

böyük bir qisminin zövqünü oxşaya bilmək üçün əksəriyyətimizin yaddaşına həkk Beləcə, Məsləhət

bir səs yazısı bitəndə “pauza" düyməsini sıxarkən dəqiq bilirsiniz ki, həmin olmuş retro mahnılardan istifadə edin.

düyməni növbəti dəfə sıxanda sıradakı nümunə dərhal səslənəcək.

QEYD: Öz MP3 pleyer və səsgücləndiricilərinizi konfrans zalına apara və ya musiqi parçalarını/səs fraqmentlərini əvvəlcədən "PowerPoint" təqdimatına daxil edə (bax: səh. 63), yaxud sadəcə notbukunuzdan musiqi mərkəzi kimi istifadə edə bilərsiniz. Musiqi/lisenziya qaydalarını nəzərə almağı unutmayın.

77

78

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

ƏHVALATLAR VƏ METAFORALAR

Əvvəlki səhifələrdə də qeyd etdiyimiz kimi, məlumatı yalnız görərək və eşidərək deyil, həm də hiss edərək qəbul edir və yadda saxlayırıq. İnsanların 42 %-i məhz hiss etdikləri məlumatı daha yaxşı yadda saxladığını söyləyir. Onların arasında aparılan təcrübə nəticəsində məlum olmuşdur ki, həqiqətən də, bu insanların 80 %-i ötən gün ərzində məhz "hisslərinə xitab edən" məlumatı xatırlaya biliblər.

● ƏHVALATLAR – təqdim edilənlər barədə "canlı" nümunələri əks etdirən, mesajı insanların yaddaşına həkk edən real hekayələrdir. Məsələn: - "Yadımdadır, bir menecerimiz var idi…"

- "Keçən həftə bir nəfər bu proqram təminatı ilə işləyirdi…"

● METAFORALAR – təqdim edilənləri daha çox göz önündə olan, yaxşı bilinən/asanlıqla başa düşülən şeylərlə müqayisəli şəkildə təsvir/izah edən bənzətmə və ya analogiyalardır.

Metaforalar, adətən, "Bir qədər ... bənzəyir" cümləsi ilə başlayır.

Məsələn: səh. 60-da maliyyə işləri gəmi hidrolokatorunun funksiyaları ilə müqayisə edilir.

79

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

ƏHVALATLAR VƏ METAFORALAR

İBRƏTAMİZ HEKAYƏTLƏR

Əvvəlki səhifələrdə də qeyd etdiyimiz kimi, məlumatı yalnız görərək və eşidərək deyil, həm İbrətamiz hekayətlər insanları inandırır! Belə nümunələr hər də hiss edərək qəbul edir və yadda saxlayırıq. İnsanların 42 %-i məhz hiss etdikləri məlumatı hansı mövzuya fərqli yanaşmağı, yaxud bu və ya digər iş

daha yaxşı yadda saxladığını söyləyir. Onların arasında aparılan təcrübə nəticəsində məlum qaydasını dəyişməyi xahiş edərkən iştirakçılarda yaranan olmuşdur ki, həqiqətən də, bu insanların 80 %-i ötən gün ərzində məhz "hisslərinə xitab özünümüdafiə reaksiyasını aradan qaldırır. İbrətamiz

edən" məlumatı xatırlaya biliblər.

hekayələr (məsələn, İncildəki "İsrafçı oğul haqqında hekayət") haradasa "uzaqlardakı" naməlum bir ● ƏHVALATLAR – təqdim edilənlər barədə "canlı" nümunələri əks etdirən, mesajı üçüncü şəxsə aid edildiyi üçün heç kəs özünə

insanların yaddaşına həkk edən real hekayələrdir. Məsələn: aid etmir, amma lazımi dərsi çıxarmağı bacarır

- "Yadımdadır, bir menecerimiz var idi…"

və hekayənin mesajını özünə yönəldi

r. Bu,

- "Keçən həftə bir nəfər bu proqram təminatı ilə işləyirdi…"

dəyişikliyin onun ÖZ TƏŞƏBBÜSÜ

ilə

gerçəkləşməsinə imkan yaradır.

● METAFORALAR – təqdim edilənləri daha çox göz önündə olan, yaxşı bilinən/asanlıqla başa düşülən şeylərlə müqayisəli şəkildə təsvir/izah edən bənzətmə və ya analogiyalardır.

Kitabın 85-ci səhifəsində ibrətamiz hekayətin

Metaforalar, adətən, "Bir qədər ... bənzəyir" cümləsi ilə başlayır.

müasir versiyası ilə tanış ola bilərsiniz ("Maksın əhvalatı"). Bu əhvalatın sizi inandırmağa çalışdığını Məsələn: səh. 60-da maliyyə işləri gəmi hidrolokatorunun funksiyaları ilə müqayisə edilir.

bildiyiniz üçün, ola bilsin ki, özünümüdafiə

hissinə qapılasınız. Digər tərəfdən isə, bəlkə də…

79

80

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

LAMİSƏ, DAD VƏ QOXU

LAMİSƏ

Təqdimatın bütün proseslərində İŞTİRAK EDƏN dinləyicilər əsas məqamları daha yaxşı yadda saxlayırlar. Auditoriyanı iştiraka cəlb etməyin yollarından biri onları əllə toxuna biləcəkləri vasitələrlə təmin etməkdən ibarətdir. Çap materialları, əyanı vəsaitlər, nümunələr, hədiyyələr – bütün bunlar auditoriyanın, sözün əsl mənasında, iştirakçıya çevrilməsinə və

beləliklə də, öyrəndiklərini yadda saxlamasına kömək edir.

DAD VƏ QOXU

İlk baxışda, auditoriyadan nəyisə dadmağı və ya qoxlamağı xahiş etmək, bir təqdimatçı olaraq, sizə son dərəcə yersiz görünə bilər! Amma… təqdimatınıza fərqli bir bir ab-hava qata, mesajınızı iştirakçıların zehnindəki xoş hisslərlə əlaqələndirə biləcək konfet və ya hava təravətləndiricisi haqqında düşünün. "Yanğın təhlükələri" haqqında təqdimatda həqiqi tüstü yaymasanız da, "İR xidmətləri" mövzusundakı çıxışınızda bir fincan qəhvə təklif etməsəniz də, dad və qoxuları hər zaman TƏSVİR edə bilərsiniz!

81

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

LAMİSƏ, DAD VƏ QOXU

ÇARPAZ HİSSİYYAT

LAMİSƏ

Auditoriyanızı hipnoz etmək istəyirsinizsə,

Təqdimatın bütün proseslərində İŞTİRAK EDƏN dinləyicilər əsas məqamları daha yaxşı

"çarpaz hissiyyat effekti" yaratmağa çalışın!

yadda saxlayırlar. Auditoriyanı iştiraka cəlb etməyin yollarından biri onları əllə toxuna Yəni nəyisə elə təsvir etməlisiniz ki, bütün biləcəkləri vasitələrlə təmin etməkdən ibarətdir. Çap materialları, əyanı vəsaitlər, nümunələr, duyğu orqanlarını oyandıra bilsin: GÖRMƏ, hədiyyələr – bütün bunlar auditoriyanın, sözün əsl mənasında, iştirakçıya çevrilməsinə və

EŞİTMƏ, LAMİSƏ, DAD, QOXU,

beləliklə də, öyrəndiklərini yadda saxlamasına kömək edir.

İSTİ/SOYUQ/AĞRI/EMOSİYA.

DAD VƏ QOXU

İri transmilli şirkətlərdən birinin meneceri satış

İlk baxışda, auditoriyadan nəyisə dadmağı və ya qoxlamağı xahiş etmək, bir təqdimatçı nümayəndələrindən ibarət auditoriyasını olaraq, sizə son dərəcə yersiz görünə bilər! Amma… təqdimatınıza fərqli bir bir ab-hava xəyalən xəstəxanaya aparıb MRT cihazının qata, mesajınızı iştirakçıların zehnindəki xoş hisslərlə əlaqələndirə biləcək konfet və ya hava necə işlədiyini təsvir etməklə iştirakçıları təravətləndiricisi haqqında düşünün. "Yanğın təhlükələri" haqqında təqdimatda həqiqi 10 dəqiqə ərzində "ovsunlanmış"

tüstü yaymasanız da, "İR xidmətləri" mövzusundakı çıxışınızda bir fincan qəhvə təklif vəziyyətdə saxlamışdı. Bəzi iştirakçılar etməsəniz də, dad və qoxuları hər zaman TƏSVİR edə bilərsiniz!

özlərini, həqiqətən də, cihazın

içindəki kimi hiss etdiklərini

bildirirdilər.

81

82

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

MÖRFİ QANUNLARI

"İşinizin tərs getmək ehtimalı varsa, deməli, mütləq tərs gedəcək!"

"OKonnorun qənaəti:

"Mörfi bir optimist idi".

Mörfini haqsız çıxarmağın bircə

yolu var - peşəkar olmaq və:

● hazırlaşmaq;

● hazırlaşmaq;

● yenə də hazırlaşmaq.

83

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

TƏQDİMAT ÜÇÜN YARDIMÇI VASİTƏLƏR

MÖRFİ QANUNLARI

VİDEOYAZIDAN DƏRS ÇIXARIN

"İşinizin tərs getmək ehtimalı varsa, deməli, mütləq tərs gedəcək!"

Bir təqdimatçı kimi, özünüzü kənardan

"OKonnorun qənaəti:

izləmək, səhvlərinizi görmək və

"Mörfi bir optimist idi".

sürətlə təkmilləşmək

istəyirsinizmi? Elə isə, növbəti

Mörfini haqsız çıxarmağın bircə

təqdimatınızda özünüzü videoya

yolu var - peşəkar olmaq və:

çəkin (auditoriyadan icazə almağı

unutmayın), sonra isə həmin

● hazırlaşmaq;

videoyazını evdə izləyin.

● hazırlaşmaq;

● yenə də hazırlaşmaq.

Səhvlərinizi müəyyən

etdikdən sonra:

● qarşınıza 5 məqsəd

qoyun və NÖVBƏTİ

təqdimata qədər

onların üzərində

çalışın.

83

84

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Maksın

əhvalatı

TƏQDİMATLARLA BAĞLI

BİR "HEKAYƏT"

Maksın

İtmiş slaydlar və ya

Maksimilian Consun macərası

85

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

əhvalatı

Maksın

Maksın əhvalatı

əhvalatı

Maksimilian Cons – ortaölçülü bir şirkətdə çalışan vicdanlı və dürüst maliyyə direktorudur.

Təqribən sizinlə eyni yaşdadır, amma bir az mühafizəkar tərzdə geyinməyə üstünlük verir ; siz eyni vəzifədə çalışsaydınız, yəqin ki, daha fərqli tərzdə geyinərdiniz.

Maksla hava limanında, həyat yoldaşı onu yola salarkən tanış oluruq. O, şirkət TƏQDİMATLARLA BAĞLI rəhbərliyinin

illik konsfransında iştirak etmək üçün İsveçrəyə gedir: Maks konfransda sadəcə iştirak çı BİR "HEKAYƏT"

olmayacaq, şirkətin prezidenti ondan həm də təqdimat keçirməyi xahiş edib...

İki ay əvvəl həftəlik qiymətləndirmə toplantısından çıxarkən o, Maksa: "Onlara yaxşı xəbəri

də ver, pis xəbəri də, Maks", – demişdi. "Keçən il heç də pis nəticə göstərmədik, amma bununla kifayətlənə bilmərik, buna görə də istəyirəm ki, xərclərə yenə də

Maksın

nəzarət edəcəy-

imizi onlara açıq-aydın çatdırasan. Hə, yeri gəlmişkən, builki konfrans Davosda k

eçiriləcək.

"Döyüş ruhu"nu yüksək tutmalıyıq, yaxşımı? Xizək sürməyi bir az bacarırsan da, Maks, elə

deyil?"

İtmiş slaydlar və ya

Əlbəttə ki, Maks o vaxtdan bəri səylə hazırlaşıb. O, xaraktercə narahat insandır və 45

dəqiqəlik çıxışını hissə-hissə toplayıb hazırlamaq üçün gərgin saatlar keçirmiş və əzmlə

Maksimilian Consun macərası

çalışmışdır. İndi Maksı dünyanın ən yaxşı spikeri adlandırmaq olmaz, amma düzünü demək 85

86 lazımdır ki, o, proqramda iştirak edən həmkarlarından heç də geri qalmır.

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

əhvalatı

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Əslində, Maks müəyyən mənada onlardan üstündür. O, verilən tapşırığa, həqiqətən də, yaxşı hazırlaşıb.

Sadəcə olaraq, Maks auditoriyanın onun hər hərəkətini, hər kəlməsini izləyib ona zidd çıxacağından; bircə rəqəmi səhv desə, eşidəcəyi iradlardan və pis vəziyyətə düşəcəyindən; dinləyicilərin hər bir arqumentin nə dərəcədə əsaslı olduğunu təhlil edəcəklərindən; mesajının ciddiliyi ilə bağlı onu tənqid atəşinə

tutacaqlarından ehtiyat edir.

Beləliklə, Maks təqdimata hazırdır.

Bəli, həm də tam hazırdır!

O, maliyyənin nə dərəcədə ciddi və məsuliyyətli

bir iş olduğunu İR (İnsan resursları) şöbəsinin

işçilərinə sübut etmək üçün diskontlaşdırılmış

pul axını barədə slaydlar seriyası hazırlayıb.

Məhsulların müqayisəsi üzrə qrafiklərlə isə

Satış şöbəsinə vəziyyətdən yaxşı xəbərdar

olduğunu göstərəcək. Bunlardan əlavə,

son beş il ərzində valyuta məzənnələrinin

tərəddüdləri haqda 10-a yaxın slayd da

tərtib edib.

87

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Əslində, Maks müəyyən mənada onlardan üstündür. O, verilən tapşırığa, həqiqətən də, yaxşı hazırlaşıb.

Maks ürəyində ümid edir ki, onun slaydları xəzinədar Anqusun slaydlarından daha dəqiq Sadəcə olaraq, Maks auditoriyanın onun hər hərəkətini, hər kəlməsini izləyib ona zidd çıxacağından; olacaq!

bircə rəqəmi səhv desə, eşidəcəyi iradlardan və pis vəziyyətə düşəcəyindən; dinləyicilərin hər bir arqumentin nə dərəcədə əsaslı olduğunu təhlil Maksın biçarə köməkçisi, nəhayət, onun bu gün notbukunu və təqdimatın bir nüsxəsini edəcəklərindən; mesajının ciddiliyi ilə bağlı onu tənqid atəşinə

köçürdüyü ehtiyat fleş-kartını çamadana yerləşdirib, nahara az qalmış ofisdən çıxdığını tutacaqlarından ehtiyat edir.

görəndə rahat nəfəs almış, amma təbii ki, sevincini büruzə verməmişdi: "Hələlik, Maks.

Sizinüçün darıxacağıq. Yaxşıca xizək sürərsiniz, amma günəş kremi çəkməyi unutmayın.

Beləliklə, Maks təqdimata hazırdır.

O yüksəlikdə günəş şüaları zərərli ola bilər!" Hav a Bəli, həm də tam hazırdır!

limanının qeydiyyat masasında, demək olar ki, növbə

yoxdur, əldən iti qeydiyyatçı dərhal işləri tamamlayıb O, maliyyənin nə dərəcədə ciddi və məsuliyyətli Maksın çamadanını baqaj konveyerinin üzərinə qoyur

bir iş olduğunu İR (İnsan resursları) şöbəsinin

və çamadan bir anda gözdən itir. Çamadandan xilas

işçilərinə sübut etmək üçün diskontlaşdırılmış

olduğu üçün yerişində qeyri-adi bir yüngüllük hiss

pul axını barədə slaydlar seriyası hazırlayıb.

edən Maks minik qapısına yaxınlaşıb biletini göstərir.

Məhsulların müqayisəsi üzrə qrafiklərlə isə

Satış şöbəsinə vəziyyətdən yaxşı xəbərdar

Maks təyyarədə bir qədəh ağ şərab içə-içə yan

olduğunu göstərəcək. Bunlardan əlavə,

oturacaqdakı yol yoldaşı ilə söhbət edir: söhbət

son beş il ərzində valyuta məzənnələrinin

əsnasında öyrənir ki, o, təqaüdə çıxmış kənd həkimidir tərəddüdləri haqda 10-a yaxın slayd da və həyat yoldaşı ilə birlikdə dostunun Sankt-Morits

tərtib edib.

yaxınığındakı bağ evinə istirahətə gedir. Maks ona

konfrans haqqında danışır və bu, həkimin marağını

cəlb edir.

87

88

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

– Düzünü deyim ki, əslində, bir az həyacanlıyam, – Maks deyir, – ee... çünki konfransda mən özüm də bir neçə slayddan ibarət qısa təqdimatla çıxış edəcəyəm.

– Slayd? – deyə həkim çaşqın nəzərlərlə Maksa baxır.

– Hə, bilirsinizmi, slayd kompüterdə hazırlanır. Geniş ekran üçün nəzərdə tutulmuş vizual materialdır. Təbii ki, indi hamı belə materialları kompüterin yaddaşında saxlayır. Amma ehtiyat üçün əlavə bir fleş-karta köçürməyi də unutmaq olmaz. Mörfi qanunlarına qarşı tədbirli olmaq lazımdır!

Həkim Maksın bu qəribə şeyləri harada saxladığını görmək üçün onun yan-yörəsinə

boylanır.

– Yox, yox, – deyə Maks barmağı ilə təyyarənin yük bölməsinə işarə edir, – hamısı çamadanımdadır!

– Ah, həə... – həkim başını tərpədir, – bəs... bu təqdimatı... niyə keçirirsiniz ki?..

Maks cavab verməmişdən əvvəl bir anlığa duruxur, sanki həkimin necə yaxşı bir sual verdiyinin tam olaraq fərqinə vara bilmir: – Niyə keçiririk?..

– Bəli, – həkim təkrar edir, – niyə keçirirsiniz?

89

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

– Düzünü deyim ki, əslində, bir az həyacanlıyam, – Maks deyir, – ee... çünki konfransda mən – Bilirsinizmi... – Maks aramla deyir, – məncə, ona görə ki, şirkətimizin prezidenti şaquli özüm də bir neçə slayddan ibarət qısa təqdimatla çıxış edəcəyəm.

ünsiyyətə, yəni məlumat və ya təlimatların rəhbərlikdən işçilərə ötürülməsinə çox önəm verir.

– Slayd? – deyə həkim çaşqın nəzərlərlə Maksa baxır.

– Hmm... doğrudan?.. Bəs bu nəyə lazımdır ki?..

– Hə, bilirsinizmi, slayd kompüterdə hazırlanır. Geniş ekran üçün nəzərdə tutulmuş vizual Həkimin inadla sual verməyə davam etməsi Maksı təəccübləndirir, bir yandan da, səbrinin materialdır. Təbii ki, indi hamı belə materialları kompüterin yaddaşında saxlayır. Amma tükəndiyini hiss edir: geridə qalmış, kənd mühitindən kənara çıxmamış və müasir dünya ilə

ehtiyat üçün əlavə bir fleş-karta köçürməyi də unutmaq olmaz. Mörfi qanunlarına qarşı əlaqəsi tamamən kəsilmiş bu centlmen elə hey sualı suala calayırdı.

tədbirli olmaq lazımdır!

– Belə deyim də... bütün bunlar motivləşdirmə məqsədi daşıyır, başa düşürsünüzmü?.. Yəni Həkim Maksın bu qəribə şeyləri harada saxladığını görmək üçün onun yan-yörəsinə

işçiləri mütəmadi şəkildə məlumatlandırmaq onları motivləşdirir...

boylanır.

Həkim gülümsəyir:

– Yox, yox, – deyə Maks barmağı ilə təyyarənin yük bölməsinə işarə edir, – hamısı çamadanımdadır!

– Həə, başa düşürəm, şirkətinizin işçiləri işə maraq və həvəs göstərmirlər!

– Ah, həə... – həkim başını tərpədir, – bəs... bu təqdimatı... niyə keçirirsiniz ki?..

– Yox, yox, qətiyyən elə deyil, – Maks cəld etiraz edir, – tam əksinə. Faktiki olaraq, keçən il kifayət qədər yaxşı nəticə əldə etmişik. Əslinə qalsa, mənim bu kiçik təqdimatım, bəlkə də, Maks cavab verməmişdən əvvəl bir anlığa duruxur, sanki həkimin necə yaxşı bir sual onları hər şeydən daha çox həvəsdən salacaq...

verdiyinin tam olaraq fərqinə vara bilmir:

Bu dəfə həkim inadından əl çəkir, daha sual vermir, gülümsəyib təskinedici baxışlarla başını – Niyə keçiririk?..

tərpədir və "Herald Tribune" qəzətinı açır.

– Bəli, – həkim təkrar edir, – niyə keçirirsiniz?

Sürix hava limanı heyrətamiz bir dəqiqlik nümunəsidir: təyyarə yerə endikdən cəmi bir neçə

dəqiqə sonra çantaların sürətlə baqaj karuselinə "atılması" Maksı mat qoyur.

89

90

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Lakin çox keçmir ki, Maks təşvişə

düşməyə başlayır.

Baqaj karuseli daha fırlanmır.

Həkim şəfqətlə əl yelləyib vidalaşır

və qalan sərnişinlər

də binanı tərk

edirlər. Bəli, belə çıxır ki, aviaşirkət

notbukun və təqdimatın olduğu

çamadanı itirib.

İtmiş əşyalar bürosunda çalışan

xanım üzrxahlıq edir və cəld məsələni

araşdırır. Lakin xəbərlər qətiyyən

ürəkaçan deyil. Maksın çamadanının "izini tapıblar": çamadan Sinqapura uçan təyyarənin baqajındadır. Birigündən tez qaytarılması mümkün görünmür – amma gələn kimi onu taksi ilə hotelə göndərəcəklər... təbii ki.

Stresə məruz qalarkən hər kəs fərqli cür reaksiya verir. Maks qismətə inanan bir adamdır, odur ki, təmkinini qoruyur. Çamadansız-filansız hava limanındakı bara gedib "Feldschlösschen" pivəsi sifariş verir.

Maks böyük bir problemlə üz-üzədir.

91

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Lakin çox keçmir ki, Maks təşvişə

O, pivəsini qurtumladıqca düşünür və başa düşür ki, təqdimatı yenidən hazırlamağın heç düşməyə başlayır.

bir mənası yoxdur, buna heç cəhd etməyə də dəyməz. Qeydləri yanında deyil. Maksın Baqaj karuseli daha fırlanmır.

slaydları elə onun qeydləridir, slaydların itməsi lap Maksın əl-qolunu bağladı. İti Həkim şəfqətlə əl yelləyib vidalaşır düşünməli və bir çıxış yolu tapmalıdır. Nədənsə, əvvəlcə təyyarədəki həkimi xatırlayır, onun və qalan sərnişinlər

də binanı tərk

verdiyi sual beynini qurcalayır: "Bu təqdimatı niyə keçirirsiniz?.."

edirlər. Bəli, belə çıxır ki, aviaşirkət

"Niyə, niyə, niyə?" Sözlər başında əks-səda verir və Maks düşünür. Baş sındırır!

notbukun və təqdimatın olduğu

çamadanı itirib.

Bir saat keçir. İki butulka pivədən sonra Maks ayağa qalxır. Banka gedib bir az İsveçrə

frankı alır. Sonra tezcə şokolad mağazasına, ardınca isə dəftərxana ləvazimatları İtmiş əşyalar bürosunda çalışan mağazasına gedir. Daha sonra bir avtomobil kirayələyib konfransın keçiriləcəyi hotelə

xanım üzrxahlıq edir və cəld məsələni

yollanır. Maks Davosa yaxınlaşdıqca hava qaralır. O, qəsəbəyə çatar-çatmaz küçə işıqları araşdırır. Lakin xəbərlər qətiyyən yanır: indi yol kənarlarındakı qar təpəcikləri daha aydın görünür.

ürəkaçan deyil. Maksın çamadanının "izini tapıblar": çamadan Sinqapura uçan təyyarənin baqajındadır. Birigündən tez qaytarılması mümkün görünmür – amma gələn kimi onu taksi ilə hotelə göndərəcəklər... təbii ki.

Stresə məruz qalarkən hər kəs fərqli cür reaksiya verir. Maks qismətə inanan bir adamdır, odur ki, təmkinini qoruyur. Çamadansız-filansız hava limanındakı bara gedib "Feldschlösschen" pivəsi sifariş verir.

Maks böyük bir problemlə üz-üzədir.

91

92

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Maks hotelə çatan kimi qeydiyyatdan keçir və dərhal hotelin mətbəxinə enib qəribə bir şey xahiş edir. Baş ofisiant gülümsəyib: "Əlbəttə, cənab, sizin üçün ondan iki ədəd təşkil edərik", – deyə mehribancasına cavab verir.

Maks mini bardan yerfındığı və "Toblerone" götürüb yeyir, fikirli-fikirli yatağa uzanır.

Qeyd-filan yazmır, bir şey hazırlamağın mənası yoxdur, çox gecdir. Bir az "CNN" kanalına baxır və düşünür: "Buna görə işdən qovulacağam".

Ertəsi səhər Maks aşağıya hamıdan əvvəl enir. Konfrans zalında hərəsi 10 masadan ibarət 5 sıra var; hər bir masaya üzərində cəlbedici loqoları olan qeyd dəftərləri və hədiyyəlik qələmlər düzülüb. Stullar rahat və yumşaqdır. Təqdimat üçün ayrıca platforma yoxdur, amma nisbətən hündür və kiçik kafedrada bir kürsü, bir masa, vərəqli lövhə və proyeksiya ekranı gözə dəyir. Maks hazırlaşır. LCD proyektor zalın arxa hissəsində quraşdırılıb. Ona ehtiyacı olmayacaq! Böyük ekranın yanındakı bannerdə yazılıb: "Keyfiyyətimizlə qalib gəlirik".

93

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Maks hotelə çatan kimi qeydiyyatdan keçir və dərhal hotelin mətbəxinə enib qəribə bir şey Konfransın birinci hissəsi pis keçmir. Əsas odur ki, ortaya bir sürpriz-filan çıxmır. Şirkət xahiş edir. Baş ofisiant gülümsəyib: "Əlbəttə, cənab, sizin üçün ondan iki ədəd təşkil prezidentinin nitqi, gözlənildiyi kimi, dəhşətli dərəcədə cansıxıcı keçir və həddindən çox edərik", – deyə mehribancasına cavab verir.

uzun çəkir. Sonra Hüquq şöbəsinin direktoru Aİ-nin yaxın gələcəkdə qüvvəyə minəcək Maks mini bardan yerfındığı və "Toblerone" götürüb yeyir, fikirli-fikirli yatağa uzanır.

qanunvericiliyi haqqında tamamilə anlaşılmaz bir çıxış edir. Amma sözünü bitirən kimi onu Qeyd-filan yazmır, bir şey hazırlamağın mənası yoxdur, çox gecdir. Bir az "CNN" kanalına alqışlayırlar. Bəlkə də, ona görə ki auditoriyanın çox deyil, cəmi 10 dəqiqə vaxtını alır.

baxır və düşünür: "Buna görə işdən qovulacağam".

Ertəsi səhər Maks aşağıya hamıdan əvvəl enir. Konfrans zalında hərəsi 10 masadan ibarət 5 sıra var; hər bir masaya üzərində cəlbedici loqoları olan qeyd dəftərləri və hədiyyəlik qələmlər düzülüb. Stullar rahat və yumşaqdır. Təqdimat üçün ayrıca platforma yoxdur, amma nisbətən hündür və kiçik kafedrada bir kürsü, bir masa, vərəqli lövhə və proyeksiya ekranı gözə dəyir. Maks hazırlaşır. LCD proyektor zalın arxa hissəsində quraşdırılıb. Ona ehtiyacı olmayacaq! Böyük ekranın yanındakı bannerdə yazılıb: "Keyfiyyətimizlə qalib gəlirik".

93

94

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

İndi isə Maksın növbəsidir. Proqrama görə, qəhvə fasiləsinə cəmi 35 dəqiqə qalıb.

Nümayəndələr artıq əsnəyir və gərnəşirlər. İR şöbəsinin direktoru Cerri Anderson üçüncü sırada, brend üzrə yeni logistika meneceri Meri Qrifitsin yanında əyləşib. Maks qaşqabaqlı bir ifadə ilə platformaya doğru gedərkən Cerri Meriyə baxıb göz vurur. "Bircə dəqiqədən sonra hamımız yaxşıca əylənəcəyik", – deyə bic-bic gülür.

– Xanımlar və cənablar, – Maks üzünü səssiz auditoriyaya tutub sözə başlayır, – sizə həm yaxşı, həm də... ee... yenə də yaxşı xəbərim var...

– Bəli, əvvəlcə yaxşı xəbərdən başlamaq istəyirəm. Keçən il şirkətimizin 200 milyon dollarlıq dövriyyəsi olub, – Maks bunu deyib kürsünün arxasında aşağı əyilir və böyük bir şüşə kasa çıxarır: əsl salat kasası. Kasanın arxa hissəsinə üzərində iri, qalın hərflərlə "DÖVRİYYƏ"

yazılmış böyük bir ağ kart yapışdırıb. Maks kasanı ehtiyatla kürsünün üstünə qoyur və

yenə aşağı əyilib ağzı iplə bağlanmış, içi dolu yastıqüzünə bənzər bir şey çıxarır.

– 200 milyon dollar, – deyə Maks yastıqüzünə bənzəyən həmin torbanı açıb içindəkiləri kasaya boşalda-boşalda təkrar edir: sikkə, qızıl külçə və medal şəklində olan, qızılı və

gümüşü kağıza bükülmüş şokoladlar, hətta bir neçə həqiqi əsginas cingilti və şappıltı ilə

şüşə kasaya tökülür və parlaq işıqların altında bərq vurur.

– Bunun 10 milyon dolları xalis mənfəətdir və indi mən sizə bu qədər çox qazancı necə

əldə etdiyimizin sirrini açıqlayacağam, – deyə Maks kasadan böyük bir "qızıl külçə" götürür və bir qədər aralıda qoyulmuş masaya yaxınlaşıb onun altından ikinci bir salat kasası çıxarır – bu kasaya yapışdırlmış kartın üzərinə isə "XALİS MƏNFƏƏT" yazılıb. Maks əlindəki qızıl külçəni ehtiyatla kasanın içinə qoyur.

95

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

İndi isə Maksın növbəsidir. Proqrama görə, qəhvə fasiləsinə cəmi 35 dəqiqə qalıb.

– Həmçinin indi sizə DOS-u qaydasına salmaqla 10 milyon dolları 13 milyona yüksəltməyin Nümayəndələr artıq əsnəyir və gərnəşirlər. İR şöbəsinin direktoru Cerri Anderson üçüncü 3 yolunu izah edəcəyəm.

sırada, brend üzrə yeni logistika meneceri Meri Qrifitsin yanında əyləşib. Maks qaşqabaqlı bir ifadə ilə platformaya doğru gedərkən Cerri Meriyə baxıb göz vurur. "Bircə dəqiqədən Maks lövhəyə yaxınlaşır və vərəqi çevirir. Yeni vərəqin yuxarı sağ küncündə "STOP"

sonra hamımız yaxşıca əylənəcəyik", – deyə bic-bic gülür.

nişanının nəhəng bir şəkli çəkilib, sol tərəfdə isə yuxarıdan aşağıya doğru iri hərflərlə

"DOS" yazılıb.

– Xanımlar və cənablar, – Maks üzünü səssiz auditoriyaya tutub sözə başlayır, – sizə həm yaxşı, həm də... ee... yenə də yaxşı xəbərim var...

Сerri Anderson bir az çaşqın, bir az da əndişəli nəzərlərlə Meriyə

baxır: həmkarı, deyəsən, Maksın çıxışına valeh olub, heyranlıqla

– Bəli, əvvəlcə yaxşı xəbərdən başlamaq istəyirəm. Keçən il şirkətimizin 200 milyon dollarlıq dinləyir. "Maks ağlını itirib", – Cerri öz-özünə düşünür. – "Axır ki, dövriyyəsi olub, – Maks bunu deyib kürsünün arxasında aşağı əyilir və böyük bir şüşə kasa çox işləməyə tab gətirə bilmədi!"

çıxarır: əsl salat kasası. Kasanın arxa hissəsinə üzərində iri, qalın hərflərlə "DÖVRİYYƏ"

yazılmış böyük bir ağ kart yapışdırıb. Maks kasanı ehtiyatla kürsünün üstünə qoyur və

Maks sözünə davam edir:

yenə aşağı əyilib ağzı iplə bağlanmış, içi dolu yastıqüzünə bənzər bir şey çıxarır.

– İcazə verin, keçən ili uğurla başa vurmağımızın səbəbini izah edim. Əvvəla, Artur və onun "Tədqiqat və inkişaf"

– 200 milyon dollar, – deyə Maks yastıqüzünə bənzəyən həmin torbanı açıb içindəkiləri ("R&D") komandası Nişanın keçirdiyi bazar araşdırmasına kasaya boşalda-boşalda təkrar edir: sikkə, qızıl külçə və medal şəklində olan, qızılı və

əsasən, bizə məhz müştərilərin istədikləri məhsullara gümüşü kağıza bükülmüş şokoladlar, hətta bir neçə həqiqi əsginas cingilti və şappıltı ilə

dair proqnozlara uyğun məhsullar verdi.

şüşə kasaya tökülür və parlaq işıqların altında bərq vurur.

– Conun marketinq komandası isə həmin məhsulları

– Bunun 10 milyon dolları xalis mənfəətdir və indi mən sizə bu qədər çox qazancı necə

mükəmməl şəkildə qablaşdırdı və bazara çıxardı ki,

əldə etdiyimizin sirrini açıqlayacağam, – deyə Maks kasadan böyük bir "qızıl külçə" götürür bu da Fred və onun satış komandasına kvotanın və bir qədər aralıda qoyulmuş masaya yaxınlaşıb onun altından ikinci bir salat kasası çıxarır 125 faizini yerinə yetirmək kimi möhtəşəm bir – bu kasaya yapışdırlmış kartın üzərinə isə "XALİS MƏNFƏƏT" yazılıb. Maks əlindəki qızıl nəticəyə nail olmaq imkanı verdi!

külçəni ehtiyatla kasanın içinə qoyur.

Maks gülümsəyərək həmin dörd nəfərə işarə edir.

95

96 "Yox, deyəsən, ağlı başındadır..." – Cerri düşünür Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd Copyright pr və ar

otected tıq

–

o da gülümsəyir

Management Pocketbooks Ltd .

Meri hələ də heyranlıqla qulaq asır.

– Bu da yaxşı xəbər, – artıq şəraitə alışmış və bir növ, "ritmi tutmuş" Maks deyir, – indi isə ...

ee... yenə yaxşı xəbər! Artıq qeyd etdiyim kimi, 3 məsələdə bir az təkmilləşə bilsək, 10 milyon dolların üzərinə 3 milyon dollar da əlavə edə bilərik.

Maks yenidən lövhəyə yaxınlaşır, qalın uclu markeri götürüb "D" hərfini "DEBİTOR BORCU"

olaraq tamamlayır:

– Müddəti bitmiş, yaxud möhləti uzadılmış debitor borcları pul itirməyin ən yaxşı üsuludur!

Mükəmməl məhsullarımızın ödənişini əksərən iki aydan çox gözləməli oluruq! Məsələyə

başqa tərəfdən baxaq: əməkhaqqınız düz iki ay geciksə, özünüzü necə hiss edərsiniz?

– Satış heyəti üçün asan olmadığını başa düşürəm, Fred, amma ödənişi gecikdirən müştərilər üçün 60 gün möhlət verməyi dayandırıb, müddəti 30 gün və ya daha az təyin edə bilsək... və Adrian, hesab-fakturaları müştərilərə, heç olmasa, bircə gün tez göndərə

bilsək... və Cenet, sizin komandanız ödənişləri gecikdirən müştərilərlə nəzakətlə söhbət apara bilsə... bax onda sevimli xəzinədarımız Anqus həmin vəsaiti dövriyyəyə buraxar ki, bu da bizə bir milyon dollara yaxın əlavə pul qazandıra bilər!

Maks iri bir "qızıl sikkə"ni DÖVRİYYƏ kasasından götürüb XALİS MƏNFƏƏT kasasına atır.

97

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Meri hələ də heyranlıqla qulaq asır.

– İndi isə gəlin "O" hərfi, yəni ofis ləvazimatları haqqında danışaq, – Maks lövhədə "ofis – Bu da yaxşı xəbər, – artıq şəraitə alışmış və bir növ, "ritmi tutmuş" Maks deyir, – indi isə ...

ləvazimatları" yaza-yaza deyir. – Qəribədir ki, biz nə qədər israfa yol veririk, amma bunun ee... yenə yaxşı xəbər! Artıq qeyd etdiyim kimi, 3 məsələdə bir az təkmilləşə bilsək, 10 milyon fərqinə varmırıq. Komandam və mən satın aldığımız məhsulların siyahısını hazırladıq və

dolların üzərinə 3 milyon dollar da əlavə edə bilərik.

məlum oldu ki, inanılmaz dərəcədə uğursuz və yanlış alış-veriş edirik: ya lazım olmayan şeylərə pul veririk, ya da eyni məhsuldan birini də alırıq. Sizi əmin edə bilərəm ki, heç bir Maks yenidən lövhəyə yaxınlaşır, qalın uclu markeri götürüb "D" hərfini "DEBİTOR BORCU"

fırıldaq və ya saxtakarlıqdan söhbət gedə bilməz, sadəcə olaraq, pul özümüzün olmadığına olaraq tamamlayır: görə çox da ölçüb-biçmirik. İcazənizlə, sizə bir neçə misal çəkim...

– Müddəti bitmiş, yaxud möhləti uzadılmış debitor borcları pul itirməyin ən yaxşı üsuludur!

Maks hava limanında aldığı boş fleş-kartı cibindən çıxarır: Mükəmməl məhsullarımızın ödənişini əksərən iki aydan çox gözləməli oluruq! Məsələyə

– Hazırda satın aldıqlarımızın əvəzinə, bunlardan istifadə etsəydik, 30 % qənaət edə

başqa tərəfdən baxaq: əməkhaqqınız düz iki ay geciksə, özünüzü necə hiss edərsiniz?

bilərdik. Eyni keyfiyyət, fərqli təchizatçı!

– Satış heyəti üçün asan olmadığını başa düşürəm, Fred, amma ödənişi gecikdirən Maks sözünə ara verir və masaya yaxınlaşıb bir dəstə ağ zərf götürür.

müştərilər üçün 60 gün möhlət verməyi dayandırıb, müddəti 30 gün və ya daha az təyin

– Fərqi müəyyən edə bilirsinizmi? Hazırda biz bu ağ zərfləri satın almaqla nüfuzlu edə bilsək... və Adrian, hesab-fakturaları müştərilərə, heç olmasa, bircə gün tez göndərə

"Rolex" saat şirkətinin sərf etdiyindən iki dəfə çox vəsait xərcləyirik. Elə hesab bilsək... və Cenet, sizin komandanız ödənişləri gecikdirən müştərilərlə nəzakətlə söhbət edin ki, pulu pəncərədən bayıra atırıq!

apara bilsə... bax onda sevimli xəzinədarımız Anqus həmin vəsaiti dövriyyəyə buraxar ki, bu da bizə bir milyon dollara yaxın əlavə pul qazandıra bilər!

Maks iri bir "qızıl sikkə"ni DÖVRİYYƏ kasasından götürüb XALİS MƏNFƏƏT kasasına atır.

97

98

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Qəfildən müdhiş və dəlisov bir fikir Maksın beynində şimşək kimi çaxır. Bir dəfə televizorda kiminsə belə etdiyini görmüşdü və həqiqətən də, işə yaramışdı. Görəsən, cəsarəti çatardımı? Dərindən nəfəs alır.

– Bəli, – Maks sonuncu cümləsini təkrar edir, – pəncərədən bayıra atırıq!

Və qəfildən zərfləri auditoriyanın üzərinə tolazlayır.

"Düz fikirləşmişdim", – Cerri düşünür, – "dəli olub!"

Bəlli bir yaşı haqlamış qadın və kişilər gülüşərək yerlərindən sıçrayır və havada uçuşan zərfləri tutmağa çalışırlar. Meri də zərflərdən birini yaxalayır və Cerriyə baxıb gülür. Maks gözlərinə inana bilmir, "şeytani" təbəssümünü güclə saxlayır.

– Beləliklə, ümumilikdə... – deyə Maks hay-küyü batırmağa çalışaraq qışqırır, – ən azı, daha bir milyon dollara qənaət edə bilərik.

99

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Qəfildən müdhiş və dəlisov bir fikir Maksın beynində şimşək kimi çaxır. Bir dəfə televizorda Auditoriyanın diqqəti yenidən ona yönəldikdən sonra Maks daha bir "qızıl sikkə"ni kiminsə belə etdiyini görmüşdü və həqiqətən də, işə yaramışdı. Görəsən, cəsarəti DÖVRİYYƏ kasasından götürüb XALİS MƏNFƏƏT kasasına qoyur.

çatardımı? Dərindən nəfəs alır.

– Üçüncüsü, – deyə o, ucadan və ifadəli bir səslə deyir, – səyahət xərcləri!

– Bəli, – Maks sonuncu cümləsini təkrar edir, – pəncərədən bayıra atırıq!

Maks lövhədəki sonucu bəndin – "S" hərfinin ardınca sehrli sözləri yazdıqca auditoriyaya Və qəfildən zərfləri auditoriyanın üzərinə tolazlayır.

tam sakitlik çökür.

"Düz fikirləşmişdim", – Cerri düşünür, – "dəli olub!"

– Başa düşürəm, İsveçrəyə bu səyahət hamımızın haqqıdır, – Maks davam edir, – və

Bəlli bir yaşı haqlamış qadın və kişilər gülüşərək yerlərindən sıçrayır və havada uçuşan xərclərlə bağlı bir an belə, şübhəyə düşmərəm. Amma şəxsi həyatımıza nəzər salsaq, zərfləri tutmağa çalışırlar. Meri də zərflərdən birini yaxalayır və Cerriyə baxıb gülür. Maks görərik ki, hamımız elə hey səfərlərdə oluruq. Həftələr keçir və səhayət xərcləri üst-üstə

gözlərinə inana bilmir, "şeytani" təbəssümünü güclə saxlayır.

toplanaraq böyük məbləğlərə çevrilir. Öz səfərlərinizi bir yada salın. Sonuncu dəfə nə vaxt biznes-sinif uçuşu əvəzinə, qatarla səyahət etmisiniz? Qısa olduğunu zənn etdiyiniz 45

– Beləliklə, ümumilikdə... – deyə Maks hay-küyü batırmağa çalışaraq qışqırır, – ən azı, daha dəqiqəlik bir uçuş, əslində, qapıdan-qapıya düz beş saat vaxt aparır, – Maks pencəyinin bir milyon dollara qənaət edə bilərik.

cibindən təyyarə biletini çıxarıb nümayişkaranə yuxarı qaldırır.

– Təsəvvür edirsinizmi, qatarın rahat, nisbətən sakit və gözlərdən uzaq şəraitində nə qədər iş görə bilərsiniz? Hans, Rob, Ancela... mərc gələrəm ki, insanı dəli edən izdihamdan bir neçə saatlıq uzaqlaşmaq sizə çox yaxşı təsir edər! Xahiş edirəm, hamınız fikirləşin, əgər bu sizin öz pulunuz olsaydı, yəni iş səyahətlərinin xərcini özünüz çəksəydiniz, nə edərdiniz?

99

100

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

– Heç bilirdinizmi ki, bu yaxınlarda aparılmış araşdırmanın nəticələrinə görə, İsveçrədə

rəhbər şəxslərin 95 %-i uçuşun, adətən, çox etibarlı olmasına baxmayaraq, daxili biznes səfərlərində qatara üstünlük verir?

Maksın bu sözləri onun çamadanının

itdiyini eşidən iştirakçılar arasında bir

qədər gülüşməyə səbəb olur.

– Növbəti aydan etibarən sizdən Avropa

daxilində "ekonom-sinif"lə uçmağı (eynilə

tanıdığım bütün başqa şirkətlər kimi),

mümkün olduqca "birinci sinif" qatar

səfərlərindən istifadə etməyi, taksi ilə

gediş-gəlişləri minimuma endirməyi xahiş

edəcəyik. Və bəli, düz tapdınız, bu bizə, ən

azı, bir milyon dollar əlavə vəsait

qazandıracaq!

Sonuncu "qızıl sikkə" XALİF MƏNFƏƏT

kasasının içinə diyirlənir və Maks kasanı

götürüb kürsünün önünə gətirir.

– Xanımlar və cənablar, debitor borclarına,

ofis ləvazimatlarına və səyahət xərclərinə

nəzarət edərək DOS-u qaydasına

salmaqda mənə kömək etsəniz, bu üç

101

milyon dollar sizindir.

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

– Heç bilirdinizmi ki, bu yaxınlarda aparılmış araşdırmanın nəticələrinə görə, İsveçrədə

– Qərara almışam ki, bir-iki həftəyə bu təqdimatın mövzusunda kiçik bir broşür hazırlansın.

rəhbər şəxslərin 95 %-i uçuşun, adətən, çox etibarlı olmasına baxmayaraq, daxili biznes "Pula qənaət etməyin 101 yolu" adını verəcəyim bu broşürü hamınız əldə edəcəksiniz.

səfərlərində qatara üstünlük verir?

Oxuyanda görəcəksiniz, DOS-un qaydaya salınması bu yollardan yalnız bir neçəsini Maksın bu sözləri onun çamadanının əhatə edir. Pula qənaət etməyin o qədər yolu var ki!

itdiyini eşidən iştirakçılar arasında bir

Cerri qol saatına baxır. "İşə bir bax..." – o düşünür, – "təqdimatı bitirdi, özü də cəmi qədər gülüşməyə səbəb olur.

10 dəqiqəyə!

– Növbəti aydan etibarən sizdən Avropa

"Maks sanki onu eşidirmiş kimi təqdimata yekun vurur. O, XALİS MƏNFƏƏT kasasını daxilində "ekonom-sinif"lə uçmağı (eynilə

auditoriyaya doğru uzadaraq: – Bu sizin pulunuzdur, - deyir, – amma indi əziz xəzinədarımız tanıdığım bütün başqa şirkətlər kimi), Anqusa verəcəyəm ki, yaxşı-yaxşı qorusun. Mənim tanıdığım Anqus bu pulu mütləq mümkün olduqca "birinci sinif" qatar 14 milyon dollara çatdıracaq. Qəhvə fasiləsi üçün sizə əlavə 20 dəqiqə vaxt verdiyimə görə

səfərlərindən istifadə etməyi, taksi ilə

üzr istəyirəm, amma demək istədiklərim bu qədər idi. Təşəkkür edirəm!

gediş-gəlişləri minimuma endirməyi xahiş

edəcəyik. Və bəli, düz tapdınız, bu bizə, ən

Təqdimatın bu cür reaksiya doğuracağını gözləməyən Maks heyrət içərisində platformadan azı, bir milyon dollar əlavə vəsait enir və kasanı gülümsəyən Anqusa verir. Zaldan bir anda alqış səsləri ucalır, Meri başda qazandıracaq!

olmaqla, bütün iştirakçılar onu alqışlayırlar. Şirkətin prezidenti iti addımlarla Maksa yaxınlaşıb onun kürəyinə vurur: Sonuncu "qızıl sikkə" XALİF MƏNFƏƏT

kasasının içinə diyirlənir və Maks kasanı

– Möhtəşəm bir təqdimat idi, Maks, – deyə o, məmnun halda gülümsəyir. – Səndə nələr götürüb kürsünün önünə gətirir.

var imiş! Bu günə qədər keçirdiyin təqdimatların ən yaxşısı idi! Afərin! İndi isə gəl qəhvə

içək. Şöbən üçün verdiyin büdcə təklifini yenidən müzakirə etmək istəyirəm, – prezident – Xanımlar və cənablar, debitor borclarına,

bunu deyib əli ilə foyeyə işarə edir.

ofis ləvazimatlarına və səyahət xərclərinə

nəzarət edərək DOS-u qaydasına

salmaqda mənə kömək etsəniz, bu üç

101

102

milyon dollar sizindir.

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Auditoriya onların ardınca zaldan

çıxanda Cerri Meriyə baxır:

– Görünür, slaydların itməsi

əks-təsir göstərirmiş, – deyə o

gülür və çiyinlərini çəkir.

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Auditoriya onların ardınca zaldan

QEYDLƏR

çıxanda Cerri Meriyə baxır:

– Görünür, slaydların itməsi

əks-təsir göstərirmiş, – deyə o

gülür və çiyinlərini çəkir.

104

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

LƏ

1-ci MƏSƏ

SƏLƏ

2-ci MƏ ƏSƏLƏ

3-cü M MƏSƏLƏ

4-cü

TƏQDİMAT ÜZRƏ

YOXLAMA SİYAHISI

105

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜZRƏ YOXLAMA SİYAHISI

1-ci MƏSƏLƏ

2-ci MƏSƏLƏ

MÖRFİ QANUNLARININ TƏKZİBİ

3-cü MƏSƏLƏ

4-cü MƏSƏLƏ

LƏ

"İşin tərs getmək ehtimalı varsa, deməli, mütləq tərs gedəcək!"

1-ci MƏSƏ

SƏLƏ

yaxud Robert Bernsin dediyi kimi:

2-ci MƏ ƏSƏLƏ

3-cü M

"İstər siçan olsun, istər insan – bütün canlıların ən mükəmməl planları, adətən, baş tutmur".

MƏSƏLƏ

4-cü

Növbəti təqdimatınızda Mörfi qanunlarını təkzib edə bilmək üçün aşağıdakılara əməl edin:

● təqdimat üzrə yoxlama siyahısından istifadə edin; T

● təqdimatdan bir gün əvvəl konfrans zalına gedin və yoxlama siyahısının üzərindən ƏQDİMAT ÜZRƏ

keçin: çatışmayan bir şey olarsa, məsul şəxslə mütləq danışın;

● təqdimatın başlamasına, ən azı, 30 dəqiqə qalmış, konfrans zalına yenidən baş çəkin YOXLAMA SİYAHISI və hər şeyi bir daha nəzərdən keçirin.

Görülən hazırlıq "Lufthansa" kimi bir şirkət üçün kifayət qədər yaxşıdırsa, sizin üçün də

kifayət qədər yaxşı olmalıdır!

105

106

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜZRƏ YOXLAMA SİYAHISI

1-ci MƏSƏLƏ

2-ci MƏSƏLƏ

3-cü MƏSƏLƏ

4-cü MƏSƏLƏ

1

2

TƏQDİMAT

4 4

QEYDLƏR

Təqdimatla bağlı qeydlər

"PowerPoint" slaydları/CD/fleş kart

Notbuk

Musiqi CD/MP3-ləri

Məlumatlandırıcı materiallar

Fəndlər üçün nəzərdə tutulan vasitələr

107

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜZRƏ YOXLAMA SİYAHISI

1-ci MƏSƏLƏ

TƏQDİMAT ÜZRƏ YOXLAMA SİYAHISI

1-ci MƏSƏLƏ

2-ci MƏSƏLƏ

2-ci MƏSƏLƏ

3-cü MƏSƏLƏ

3-cü MƏSƏLƏ

4-cü MƏSƏLƏ

4-cü MƏSƏLƏ

1

2

1

2

TƏQDİMAT

4 4

QEYDLƏR

AKSESUARLAR QEYDLƏR

Təqdimatla bağlı qeydlər

Lazer poynteri

Flomasterlər

"PowerPoint" slaydları/CD/fleş kart

Yapışqanlı lent

Notbuk

Cib bıçağı və ya kəsici dəst/vintaçan

Musiqi CD/MP3-ləri

Ehtiyat üçün lövhə kağızı

Ştepsel çəngəlləri/naqillər

Məlumatlandırıcı materiallar

Fəndlər üçün nəzərdə tutulan vasitələr

107

108

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜZRƏ YOXLAMA SİYAHISI

1-ci MƏSƏLƏ

2-ci MƏSƏLƏ

3-cü MƏSƏLƏ

4-cü MƏSƏLƏ

1

2

A/V AVADANLIQ

4 4

QEYDLƏR

Proyektor

Vərəqli lövhə

Ekran

Ağ lövhə/elan lövhəsi

Pultlar?

CD/MP3 pleyer

Video/DVD aparatura

Səsgücləndiricilər

Mikrofon

109

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

TƏQDİMAT ÜZRƏ YOXLAMA SİYAHISI

1-ci MƏSƏLƏ

Müəllif haqqında

2-ci MƏSƏLƏ

3-cü MƏSƏLƏ

4-cü MƏSƏLƏ

Con Taunsend (BA* MA** MCIPD***) beynəlxalq səviyyədə

"təlimçilərin təlimçisi" adını qazanmış bir mütəxəssisdır. O, Cenevrənin yaxınlığında yerləşən və dünyanın bütün ölkələrindən təlimçiləri cəlb edən nüfuzlu Usta Təlimçilər İnstitutunun təsisçisidir. Con bu institutu 1

2

Birləşmiş Krallıq, Fransa və İsveçrədə beynəlxalq konsultasiya və insan A/V AVADANLIQ

4 4

QEYDLƏR

resurslarının idarə edilməsi sahəsində 30 illik təcrübə qazandıqdan Proyektor

sonra təsis etmişdir. Bu təcrübənin əsas hissəsini isə Cenevrədə

yerləşən "GTE" şirkətində rəhbər kadrların peşəkar hazırlığı üzrə Avropa direktoru vəzifəsində

Vərəqli lövhə

çalışarkən qazanmışdır: burada o, 15 ölkəni təmsil edən 800-dən çox menecerin təliminə

Ekran

cavabdeh olmuşdur. "Təlimçilərin təlimçisi" kimi ad qazandığı uzunmüddətli karyerası ərzində

Ağ lövhə/elan lövhəsi

Con konfranslar, seminarlar və çox satılan videotəlimlər vasitəsilə Usta Təlimçilər İnstitutunun bənzərsiz fəlsəfəsini dünyada təbliğ etməklə yanaşı, həm də idarəetmə və kadrların peşəkar Pultlar?

inkişafı üzrə əksər dillərə tərcümə edilmiş təlim vəsaitləri yazmışdır.

CD/MP3 pleyer

Dünyanın hər yerindən iştirakçıların qatıldığı biznes təqdimatı kurslarında tövsiyə və

Video/DVD aparatura

metodlarla bağlı göstərdiyi dəstəyə görə Usta Təlimçilər İnstitutunun əməkdaşı Riçard Səsgücləndiricilər Bredliyə təşəkkürümüzü bildiririk. Riçard ilə richard@mastertrainer.ch və ya www.mt-institute.com ünvanları vasitəsilə əlaqə saxlaya bilə

rsiniz.

Mikrofon

*Bakalavr dərəcəsi ("Bachelor of Arts")

**Magistr dərəcəsi ("Master of Arts")

109

***Kadrların Peşəkar İnkişafı İnstitutunun üzvü ("Member of the Chartered Institute of Personnel and Development") Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd

Copyright protected – Management Pocketbooks Ltd